Nie tylko waśnie i spory. Arcydzieła średniowiecznej sztuki jubilerskiej z Czermna jako świadectwa tworzenia się pogranicza polsko-ruskiego

plakatA3 566

22 czerwca 2017 –  3 września 2017
 
Dom Przyrodników, ul. Mariacka 25/26
 
Nieopodal Czermna, wioski w województwie lubelskim, znajdują się pozostałości potężnego wczesnośredniowiecznego grodu. Jest on przedmiotem zainteresowań badaczy już od XIX wieku.  Wyniki przeprowadzonych w ostatnich latach badań wykopaliskowych, a także odkrycia skarbów utwierdziły archeologów w przekonaniu, że gród należy identyfikować ze znanym z przekazów historycznych Czerwieniem – głównym ośrodkiem Grodów Czerwieńskich. Przed tysiącem lat stanowił on centrum cywilizacyjne dla rozległego terytorium. Mógł równać się z ówczesnym Gnieznem, Poznaniem czy Krakowem.
 
Tereny te w X wieku zamieszkiwało słowiańskie plemię Lędzian, od których wywodzi się nazwa Polski i Polaków: w językach wschodniosłowiańskich – Lachy, w węgierskim – Lengyel. Przełom X i XI wieku to okres walk o terytorium Grodów Czerwieńskich pomiędzy Polską a Rusią. Do połowy XIV wieku Grody pozostawały w rękach ruskich, przeżywając swój największy rozkwit za czasów panowania księcia halicko-włodzimierskiego Daniela w połowie XIII wieku.
 
Gród w Czermnie powstał w X wieku, w XII-XIII był rozbudowywany. Później jego znaczenie malało, czego przyczyną były prawdopodobnie nawracające łupieżcze najazdy tatarskie. Dziś gród nadal otaczają wały, pomimo stuleci zapomnienia i erozji, wciąż wysokie na 6 m. Sąsiadują z nim podgrodzia i chrześcijańskie cmentarzyska. Elementy te składają się na rozległy kompleks osadniczy położony nad rzeką Huczwą, który może obejmować obszar nawet 150 ha. Od grodu,  najprawdopodobniej do przystani nad rzeką, prowadziły poprzez nadrzeczne łąki dwa długie pomosty ułożone na potężnych dębowych palach.
 
Na wystawie prezentujemy skarby srebrnej biżuterii z X i XIII wieku. Dwa najstarsze skarby zostały znalezione nieopodal grodziska. Jeden ukryto w płóciennym tobołku lub skórzanej sakiewce, drugi – w glinianym naczyniu. Wykonane ze srebra ozdoby zachowały się w bardzo dobrym stanie. Zausznicom, lunulom – zawieszkom, paciorom towarzyszyły wyroby z brązu, szkła i karneolu. W skład obu skarbów wchodzą przedmioty o różnej proweniencji pochodzące zarówno z Zachodu (Polska), jak i Wschodu (Ruś), a nawet z Południa (obszar Czech i Słowacji). Świadczy to o dalekosiężnych kontaktach miejscowych elit zamieszkujących Czerwień.
 
Na trzecie znalezisko biżuterii natrafiono w trakcie badań wykopaliskowych na grodzie. Ozdoby złożono w połowie XIII wieku, jako dar grobowy. Sam pochówek budzi wiele kontrowersji: srebrne przedmioty znajdowały się bowiem w nogach skrępowanego mężczyzny z odciętą głową, obok dorosłego pochowano dziecko wraz z toporem u nóg, grób zaś wkopano w wał grodziska.
 
Historia średniowiecznych grodów z terenu wschodniej Polski jest wciąż mało znana. Zakłada się, że przebadanie całego kompleksu osadniczego w Czermnie może potrwać nawet kilka dziesięcioleci. Pierwsze prace badawcze ekip międzynarodowych już trwają.
 
Zabytki prezentowane na wystawie pochodzą ze zbiorów Muzeum Regionalnego im. Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim.
 
Miejsce: Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, Dom Przyrodników, ul. Mariacka 25/26
Wernisaż: 22 czerwca 2017, godz. 13.00
Czas trwania: 22 czerwca 2017 – 3 września 2017
Kuratorzy: Jolanta Bagińska (Muzeum Regionalne im. Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim), Jacek Freza (Muzeum Archeologiczne w Gdańsku)
 
Pobierz ulotkę

Godziny otwarcia:
Poniedziałek: wystawy nieczynne
Wtorek: 8:00-16:00
Środa: 9:00-17:00
Czwartek: 8:00-16:00
Piątek: 8:00-16:00
Sobota: 10:00-16:00
Niedziela: 10:00-16:00

 

Galeria zdjęć

 

 

Czy Gdańsk został odbudowany?

czy gdansk został odbudowany

7 czerwca 2017 (środa), godz. 19.00
 
Dom Przyrodników, ul. Mariacka 25/26

Odbudowa śródmieścia Gdańska ze zniszczeń wojennych jednym wydawała się czymś oczywistym, inni uważali ją za pomysł szalony. Odbudowa Głównego Miasta w historycznych kształtach była czymś jeszcze bardziej kontrowersyjnym. Proces podnoszenia z ruin tak dużego obszaru rozpoczęty bezpośrednio po wojnie trwa do dzisiaj i mimo upływu dekad i udziału w nim całych pokoleń, budzi podobne emocje jak przed siedemdziesięciu laty. Wykład porusza kwestie ścierania się idei i koncepcji dotyczących odbudowy oraz realizacji, które powstały dotąd. Prezentuje również perspektywy kontynuacji procesu leczenia ran i blizn ciągle widocznych w miejskiej tkance.
Prelegent – Aleksander Masłowski jest znawcą historii Gdańska, autorem wykładów monograficznych, felietonów i opracowań z zakresu szczegółowej historii miasta, a także licencjonowanym przewodnikiem turystycznym.
 
Wstęp wolny

 

Finisaż wystawy "Ukraina przed wiekami"

zIMG 5888 male

31 maja 2017 (środa), godz. 13.00
 
Dom Przyrodników, ul. Mariacka 25/26

W ramach finisażu wystawy czasowej „Ukraina przed wiekami” zapraszamy na spotkanie z jej autorem Radosławem Liwochem z Muzeum Archeologicznego w Krakowie, który wygłosi wykład pt. „Ostatni poganie, pierwsi chrześcijanie. Wczesne średniowiecze na zachodzie współczesnej Ukrainy”.
 
Ale ludzie na Rusi i w ziemi Iauan [Bizancjum] są zapewne bardzo pobożni,
gdyż robią na swych wrotach i na drzwiach swych domów
i na ścianach swych domów „znaki innowierców” [krzyże i ikony].
rabbi Eliezer ben Natan (ok. 1080-1150 r.)
 
Zapisane zaledwie półtora wieku po chrzcie księcia kijowskiego Włodzimierza słowa Eliezera ben Natana z Moguncji, w których przyrównuje on pod względem pobożności Rusinów do Bizantyjczyków, świadczą o stosunkowo szybkim przyswojeniu sobie przez wschodnich Słowian kultury chrześcijańskiej. Referent postara się przedstawić pokrótce – opierając się na źródłach pisanych i zabytkach archeologicznych – proces przejścia od wierzeń pogańskich do chrześcijaństwa w odmianie bizantyjskiej i nieco go wyprzedzającą zmianę ustroju politycznego z plemiennego na państwowy, które nastąpiły nad Dnieprem i Dniestrem ok. tysiąca lat temu. Omówi i pokaże drobne pamiątki osobistej prawosławnej pobożności z wczesnego średniowiecza (krzyżyki, ikonki oraz, co może zaskakiwać, lunule), a także ówczesną zachodnioruską architekturę sakralną. Jednak zacznie od rozważań na temat Światowida ze Zbrucza, który jest symbolem pogańskiej przeszłości Słowian oraz współczesnych ruchów rodzimowierczych, a przypuszczać można, że był niegdyś swego rodzaju traktatem mitologicznym i teologicznym – nieskuteczną odpowiedzią schyłkowego pogaństwa na napór ideologiczny chrystianizmu.
 
Po wykładzie zapraszamy na kuratorskie oprowadzanie.
 
Wstęp wolny

 

Wykład „Popielnice pomorskie. Próba interpretacji w kategoriach społecznych”

SNAP prostokat

30 maja 2017 (wtorek), godz. 12.00
 
Dom Przyrodników, ul. Mariacka 25/26

Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich/Oddział w Gdańsku i Muzeum Archeologiczne w Gdańsku zapraszają na wykład dr Katarzyny Ślusarskiej z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Gdańskiego pt. Popielnice pomorskie. Próba interpretacji w kategoriach społecznych.

Muzyczne czwartki z Premium Sound – U2 The Joshua Tree

U2 The Joshua treemaj2017

25 maja 2016 (czwartek), godz. 19.00-20.30
 
Dom Przyrodników, ul. Mariacka 25/26

Wraz z Fundacją „Dla Gdańska i Pomorza” oraz portalem Gdańsk – Strefa Prestiżu zapraszamy na spotkanie z cyklu „Muzyczne czwartki z Premium Sound – Salon HiFi”. Impreza skierowana jest dla melomanów, audiofilów i wszystkich tych, którzy na najwyższej jakości sprzęcie HiFi chcieliby usłyszeć, subiektywnie wybrane przez organizatorów, najważniejsze płyty i utwory w historii muzyki klasycznej i rozrywkowej. Tematem przewodnim będzie "Joshua Tree" - fenomenalny album irlandzkiej grupy U2, dla której stał się przepustką do błyskawicznego zapełniania stadionów na całym świecie. Album, który w tym roku obchodzi 30-lecie wydania, stał się jednym z kamieni milowych rocka lat 80-tych, a w ankiecie magazynu Rolling Stone zajął 26. miejsce wśród 500 albumów rockowych wszechczasów. Piękna płyta, pełna przestrzeni, poetyckich metafor, rockowych emocji i nostalgicznych pejzaży, stała się dla wielu miłośników muzyki największym dziełem czwórki z Dublina.
Za stronę techniczną przedsięwzięcia odpowiada gdański salon muzyczny Premium Sound.

Wstęp wolny

Europejska Noc Muzeów

grafika285x190

20 maja 2017, godz. 19.00-01.00
 
Dom Przyrodników, ul. Mariacka 25/26
Piwnica Romańska, pl. Dominikański 1
Grodzisko w Sopocie, ul. Haffnera 63

 

 

 

Dom Przyrodników, ul. Mariacka 25/26
WSTĘP: 1 zł

„Ukraina – na styku kultur”
Chcielibyśmy zaprezentować naszym odbiorcom różnorodność i bogactwo kulturowe naszego sąsiada – Ukrainy. Odkrywane tam przez archeologów ślady minionej rzeczywistości ukazują, że wszystkie dawne ludy podlegały wzajemnym wpływom. Motywem przewodnim i inspiracją naszej oferty jest prezentowana obecnie wystawa czasowa, zatytułowana „Ukraina przed wiekami”, na której wystawione są dzieła ręki ludzkiej z okresu obejmującego sześć tysiącleci. Ukazuje ona bowiem całe historyczne dziedzictwo ziem ukraińskich – począwszy od zaskakujących urodą zabytków protocywilizacji trypolskiej, poprzez wspaniałe zdobione wyroby koczowniczych plemion scytyjskich i sarmackich, aż po bogactwo wytworów kultury staroruskiej, pamiątki późnośredniowieczne i nowożytne. Szczególnie atrakcyjne dla zwiedzających będą z pewnością zabytki antyczne, pochodzące z kolonii greckich, rzadko goszczące na wystawach pomorskich muzeów. W ramach wydarzenia planowane są następujące atrakcje i warsztaty:

Dowiedz się więcej – aktywne zwiedzanie wystawy czasowej „Ukraina przed wiekami”. Nasi goście będą mieli możliwość bliższego kontaktu z jedną z pierwszych cywilizacji rolniczych – kulturą trypolską oraz innymi tajemniczymi ludami, które na przestrzeni wielu epok wniosły olbrzymi wkład w formowanie się kultury naszego kontynentu.
Muzyczne inspiracje – występy zespołu „Galicia folk Band” (godz. 19.30, 21.00, 22.30). Muzyka i śpiew, które promieniują słońcem, radością i optymizmem obok wrażliwych, tęsknych i przejmujących dźwięków, tak charakterystycznych dla terenów Ukrainy – to najkrótsza i najtrafniejsza z możliwych charakterystyk zespołu założonego przez muzyków ze Lwowa.
Selfie w dawnym stylu – zachęta do przymierzania stroju i ozdób z epoki, który pomoże przenieść się w czasy historyczne. Zwiedzającym damy możliwość przebrania się i zrobienia pamiątkowego „selfie”.
Sztuka tatuażu – nie tylko dla dorosłych – niepowtarzalna szansa aby zostać posiadaczem scytyjskiego tatuażu. Nasi tatuażyści pomogą dokonać wyboru i wykonają (zmywalne) rysunki na ciele z kanonu scytyjskiej sztuki tatuażu.
Zostań wojownikiem – obroń się sam – wspaniała okazja dla młodszych uczestników do własnoręcznego wykonania tarczy według autorskich projektów artystycznych. Pomożemy w zaprojektowaniu i realizacji własnej tarczy wojownika.
Modne torby – kierunek Ukraina – wszyscy chętni będą mogli własnoręcznie wykonać kolorowe odbitki na bawełnianych torbach, a gotowe efekty pracy – zabrać do domu. Inspirację przy wykonywaniu wzorów czerpać można będzie z naszych bogatych muzealnych zbiorów.
Kącik smakosza – prezentacja na temat dawnej diety koczowników i plemion zamieszkujących Ukrainę przed wiekami. Przygotowywanie potraw i poszukiwanie dawnych smaków połączone z degustacją.
Gra miejska HUNTLY – przy pomocy mobilnej, bezpłatnej aplikacji na smartphony uczestnicy gry terenowej rozwiążą zadania, zdobędą punkty, rywalizując ze sobą o najlepsze miejsca i nagrody.
Pokazy grupy rekonstrukcyjnej Gautar i warsztaty dawnych rzemiosł – prezentacja warsztatu tkackiego, odtwarzanie dawnej biżuterii, gry planszowe, zbrojownia.
Nocna panorama Gdańska z wieży widokowej Domu Przyrodników

Piwnica Romańska, Pl. Dominikański 1
WSTĘP: 1 zł

Odwiedzający obejrzą film przedstawiający historię Kępy Dominikańskiej w Gdańsku oraz towarzyszącą wystawę. Następnie w grupach (dziesięcioosobowych) zwiedzą podziemia pod Placem Dominikańskim, gdzie prezentowane są relikty pierwszego klasztoru Dominikanów. Kolejnym punktem wędrówki po zabytkach Kępy Dominikańskiej będzie poziom -1 Hali Targowej, gdzie udostępnione zostaną relikty I kościoła p.w. św. Mikołaja wraz z towarzyszącą wystawą.

Grodzisko w Sopocie, ul. Haffnera 63
WSTĘP: bezpłatny

W Pawilonie wystawienniczo-edukacyjnym będzie można przypomnieć sobie, przedstawione w sposób humorystyczny, dzieje Polski oglądając nową wystawę czasową „Historia Polski według komiksu”. Polecamy również skorzystanie z naszych planszy do gier starożytnych i średniowiecznych – sprawdźcie w co grali nasi odlegli przodkowie.
W obozowisku z epoki kamienia nauczycie się rzucać oszczepem przy pomocy miotacza, który kilkakrotnie zwiększał skuteczność oszczepu i umożliwiał polowanie na „grubego” zwierza. Będzie tu można samodzielnie wykonać narzędzia z krzemienia i sprawdzić jak ich używano. Zwiedzający z zacięciem artystycznym będą mogli spróbować namalować na ścianie zwierzę z epoki lodowcowej.
Na grodzisku jak zwykle będzie można zakosztować życia w średniowiecznych warunkach, sprawdzić czy łatwo samodzielnie upiec podpłomyk, wykonać gliniany garnek czy utkać krajkę. Miłośnicy gier będą mogli zmierzyć się ze średniowiecznymi kręglami – cubbem, a wielbiciele wojskowości obejrzeć pokazy walk średniowiecznych wojów – a może też wziąć w nich udział.
 
Pawilon Wystawienniczo-Edukacyjny
19.00-1.00
Zwiedzanie wystawy czasowej „Historia Polski według komiksu”
Warsztaty gier planszowych

Teren skansenu archeologicznego
19.00-1.00 ognisko dla zwiedzających – możliwość pieczenia kiełbasek (kiełbaski prosimy przynieść ze sobą)
19.00-1.00 warsztaty z udziałem publiczności: garncarstwo, tkactwo, snycerstwo, rogowiarstwo, kulinarne (robienie podpłomyków)
19.00-21.00 strzelanie z łuku, gry i zabawy
21.00 inscenizacja historyczna
23.30 pokaz walk wojów

Obozowisko łowców z epoki kamienia
19.00-24.00
- miotanie oszczepem (dopóki będzie widno)
- obróbka krzemienia (prezentacja oraz warsztaty)
- malarstwo naskalne (warsztaty)
- prezentacja replik narzędzi z epoki kamienia

 

Projekty badawcze w Sudanie

zuma219 kwietnia 2017 (środa), o godz. 13.00

Dom Przyrodników, ul. Mariacka 25/26

Zapraszamy na spotkanie z Adamem Kamrowskim i Marcinem Szmitem z Działu Cyfryzacji i Archiwizacji MAG, którzy opowiedzą o swoim udziale w dwóch projektach badawczych na terenie Sudanu, którym MAG partneruje, prowadzonych przez Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW – Wykopaliska w El-Zuma, sezon 2017 i Instytut Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego – Homo erectus na szlaku ku Eurazji. Aglomeracja stratyfikowanych stanowisk tradycji aszelskiej na Pustyni Arabskiej w Sudanie.

Wykopaliska w El-Zuma, sezon 2017
Cmentarzysko kurhanowe w El-Zuma zlokalizowane jest na skraju dynamicznie rozrastającej się współczesnej wsi sudańskiej. Miejscowość, od której stanowisko wzięło swą nazwę, położona jest na wysokim prawym brzegu Nilu pomiędzy III i IV kataraktą. Stożki nasypów grobowych wyraźnie widoczne są na tle charakterystycznej w tym rejonie zabudowy mieszkalnej. Z roku na rok domy coraz ciaśniej otaczają stanowisko grożąc jego całkowitym wchłonięciem, a przejeżdżające pomiędzy tumulusami samochody grożą całkowitym zniszczeniem podziemnych konstrukcji.

Homo erectus na szlaku ku Eurazji. Aglomeracja stratyfikowanych stanowisk tradycji aszelskiej na Pustyni Arabskiej w Sudanie
Wędrówka wczesnych hominidów z kontynentu afrykańskiego ku Eurazji stanowi wciąż słabo poznany element badań początków kultury ludzkiej. Celem badań jest rozpoznanie charakteru osadnictwa grup wczesnych Homo w obrębie nowoodkrytej aglomeracji stratyfikowanych stanowisk kultury aszelskiej w depresji Hudi na Pustyni Arabskiej w Sudanie. Badania nakreślą obraz aktywności hominidów gatunku homo erectus w okresie około 0,8 - 0,3 Ma w enklawie osadniczej położonej na potencjalnym szlaku migracji z Afryki wschodniej ku Bliskiemu Wschodowi i Europie.

Wstęp wolny

 

Promocja wydawnictwa „Pradoliny pomorskich rzek”

P 4920 kwietnia 2017 (czwartek), godz. 13.00

Dom Przyrodników, ul. Mariacka 25/26

Zapraszamy na promocję wydawnictwa pokonferencyjnego „Pradoliny pomorskich rzek”.

Spotkaniu towarzyszyć będzie wykład dr Sławomira Wadyla z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego pt. Z najnowszych studiów nad okresem wczesnośredniowiecznym w dorzeczu dolnej Wisły

Książka dostępna w sprzedaży na miejscu i w sklepie.

Wstęp wolny

 

 

Ta strona używa plików Cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień Cookies w przeglądarce. polityka prywatności