20. maja Muzeum będzie nieczynne

Klamka w drzwiach

Informujemy, że 20. maja – czyli w niedzielę po Nocy Muzeów 2018 – Dom Przyrodników, Piwnica Romańska oraz Grodzisko w Sopocie będą nieczynne.

Mówili o nim baba… Rzecz o wczesnośredniowiecznych posągach kamiennych z Prus

mowili o nim baba

Muzeum Archeologiczne w Gdańsku zaprasza na wykład dra Jerzego Marka Łapo: „Mówili o nim baba… Rzecz o wczesnośredniowiecznych posągach kamiennych z Prus” – 24 maja 2018 roku o godzinie 13:00. Wstęp wolny.

Kamienne baby, czyli antropomorficzne rzeźby wykute w kamieniu, to charakterystyczne wczesnośredniowieczne zabytki z ziem zamieszkiwanych przez Prusów. Nazwa rzeźby w języku polskim – „baba” – została zaczerpnięta z języków ludów stepowych, w których oznaczała przodka, praojca. W świetle podań ludowych baby pruskie miały być ludźmi zamienionymi w kamień za swoje przewinienia.
Cztery zabytkowe baby można zobaczyć przed Muzeum Archeologicznym w Gdańsku (ul. Mariacka 25/26), stoją na trawniku przy Długim Pobrzeżu.

Jerzy Marek Łapo – historyk, archeolog, etnograf, kulturoznawca, badacz dziejów Mazur.

Urodził się 18 czerwca 1971 r. w Ełku. W 1989 r. podjął studia na kierunku archeologia na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Do 1992 r. prowadził audycje radiowe w Studenckiej Agencji Radiowej – UMK Toruń. Dyplom archeologa otrzymał w 1994 r. W tym samym roku objął stanowisko kustosza Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie. Jednocześnie pracował jako dziennikarz oraz autor artykułów w pismach regionalnych „Gazeta Giżycka”, „Węgorzewski Tydzień” oraz „Gazeta Olsztyńska”. W czerwcu 2008 r. na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie uzyskał tytuł doktora historii. Od stycznia 2009 r. związany zawodowo z firmą Wirtualny Sztetl (koordynator woj. warmińsko-mazurskiego).

Źródło: http://leksykonkultury.ceik.eu/index.php/Jerzy_Marek_%C5%81apo

Aktualizacja (15.05.2018)

W związku z dużym zainteresowaniem wykładem, a także wychodząc naprzeciw potrzebom osób uczących się i pracujących, zorganizowaliśmy dodatkowe wydarzenie o godzinie 17:00.

Podsumowując, 24 maja odbędą się dwa wykłady dra Łapo – o godzinie 13:00 i 17:00. Zapraszamy serdecznie!

Europa w epoce kamienia

Europa w epoce kamienia

Dni Otwarte Funduszy Europejskich na Grodzisku w Sopocie
Data: 11–12 maja 2018 r.
Godziny: 11:00–16:00
Wstęp wolny

Jak zrobić narzędzia, nie używając do tego metalu? Czy w epoce kamienia ludzie jedli tylko mięso z mamuta? Czym była rewolucja neolityczna? Skąd przybyli pierwsi rolnicy na Pomorzu?

Przyjdź do Grodziska i poznaj odpowiedzi na nurtujące cię pytania!

Zapraszamy na Dni Otwarte Funduszy Europejskich: 11 i 12 maja w godzinach 11:00–16:00 na Grodzisku w Sopocie (ul. J. J. Haffnera 63).

Zobaczysz z bliska:
repliki narzędzi używanych w epoce kamienia przez społeczności łowiecko-zbierackie oraz rolnicze.

Poznasz metody:
obróbki kamienia, drewna i wyrobu naczyń ceramicznych.

Weźmiesz udział w zajęciach:
rzucania oszczepem przy użyciu miotacza (tak, to wynalazek z epoki paleolitu!),
zdobienia ceramiki na wzór naczyń glinianych odkrytych przez archeologów na Pomorzu.

Wydarzenie na Facebooku: https://www.facebook.com/events/126594614868630/

„Wydobyte z ziemi – tajemnice chmieleńskiego grodu”

Wydobyte z ziemi okladka katalogu

Chmielno, przepięknie położona kaszubska wieś, odsłania nieznane dotąd karty swojej historii. Już wkrótce mieszkańcy i turyści zobaczą na własne oczy, co odkryli badacze z Muzeum Archeologicznego w Gdańsku. A są to odkrycia fascynujące, dotyczące średniowiecznej warowni, która wznosiła się na wyspie między jeziorami Białym i Kłodno około XI wieku.

Badania archeologiczne pomogą wypromować region
Odkrycia dokonane przez archeologów ucieszą wielu ludzi – miłośników historii, mieszkańców Chmielna i okolic, regionalistów i przewodników po Kaszubach. Okazuje się, że archeologia to nie tylko zamierzchła przeszłość. Wyniki badań można z powodzeniem wykorzystywać do celów społecznych, edukacyjnych i kulturalnych.
Na pewno zyska na tym promocja Chmielna i regionu – odkrycia oznaczają nowe atrakcje dla turystów. Zaangażowanie Muzeum Archeologicznego w Gdańsku stało się możliwe dzięki współpracy, jaką podjął Jerzy Grzegorzewski, wójt Gminy Chmielno.

Idealne miejsce na gród
Pod względem strategicznym warownia w Chmielnie była położona doskonale: na wyspie, między dwoma jeziorami, od strony stałego lądu osłonięta mokradłami. Obrońcy grodu mieli widok na całą dolinę i kontrolowali szlak komunikacyjny. Mieszkańcy korzystali z dostępu do życiodajnej wody oraz obfitości pożywienia.
Średniowieczny gród w Chmielnie strzegł obszaru dzisiejszej ziemi kartuskiej Pojezierza Kaszubskiego. Był ośrodkiem administracyjnym i ważnym ogniwem systemu obronnego, jaki powstał wokół siedziby księcia w Gdańsku.

Życie codzienne w średniowieczu
Podstawowym zajęciem mieszkańców średniowiecznego grodu było zdobywanie pożywienia. Uprawiali rolę, hodowali zwierzęta, łowili ryby. W pobliskich lasach zbierali orzechy laskowe, maliny, jeżyny i czarny bez. Na dzikie zwierzęta polowali zarówno dla mięsa, jak i dla sadła, z którego przyrządzali lekarstwa. Ze skór szyli ubrania, a z rogów wytwarzali narzędzia i przedmioty codziennego użytku.
Co ciekawe, archeolodzy znaleźli szczątki ryb wskazujące na to, że mieszkańcy grodu łowili dużo leszczy i szczupaków, zaś nieco mniej jesiotrów, okoni i sandaczów.

Świat żywych i świat umarłych
Z wcześniejszych badań wiemy, że około 300 metrów na wschód od grodu funkcjonował średniowieczny cmentarz. Od warowni oddzielony był przepływem łączącym dwa jeziora. Takie umiejscowienie cmentarza jest charakterystyczne dla epoki średniowiecza – woda stanowiła symboliczną granicę między światem żywych i umarłych.
W niektórych grobach znajdowały się tak zwane dary grobowe, czyli różne przedmioty chowane razem ze zmarłymi, na przykład: paciorki, nożyki, osełki, krzesiwa, a czasem – gdy grzebano woja – miecz lub ostrogi.

Droga pośrodku grodu
Obecnie przez środek dawnego grodu przebiega asfaltowa droga do Kartuz. W latach 70-tych XX wieku była tam węższa droga lokalna o nieutwardzonej nawierzchni. Dzięki badaniom archeologicznym wiemy, że wąską drogę, na szerokość jednego pojazdu, wydeptano jeszcze w czasach średniowiecznych.

Znaleziska, które warto zobaczyć
Archeolodzy odkryli między innymi część grodu i podgrodzia, suchą fosę, masywny wał z drewna, kamieni i ziemi, kanał odwadniający, ruiny wieży mieszkalno-obronnej wzniesionej na kamiennym fundamencie, fragmenty siedmiu domostw, paleniska, piece i jamy gospodarcze.
Artefakty i średniowieczne przedmioty będzie można zobaczyć na wystawie w Chmielnie – uroczyste otwarcie nastąpi 18 maja. Wystawa będzie dostępna dla zwiedzających do końca września.
Wystawie towarzyszyć będzie katalog – wydany w twardej oprawie, bogato ilustrowany, liczący prawie 70 stron, dwujęzyczny (z tekstem po polsku i angielsku), zawierający mnóstwo bezcennej wiedzy o historii Chmielna.
Tytuł wystawy i katalogu brzmi: „Wydobyte z ziemi – tajemnice chmieleńskiego grodu”.

Organizator: Muzeum Archeologiczne w Gdańsku – instytucja kultury Samorządu Województwa Pomorskiego. Współpraca: Urząd Gminy Chmielno; Gminny Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji w Chmielnie.

Otwarcie wystawy poprzedzi konferencja: „Chmielno – zespół osadniczy we wczesnym średniowieczu w świetle badań dawnych oraz weryfikacyjnych”, 18 maja 2018 r. w godzinach 10:00 – 14:00 w Gminnym Ośrodku Kultury, Sportu i Rekreacji w Chmielnie (ul. Gryfa Pomorskiego 20). Wydarzenie konferencyjne na Facebooku: https://www.facebook.com/events/385463471939392/

Na uroczyste odsłonięcie ekspozycji i oprowadzanie po wystawie zapraszamy o godzinie 14:00 w Centrum Informacji Turystycznej w Chmielnie (ul. Gryfa Pomorskiego 28A). O wystawie na Facebooku: https://www.facebook.com/events/243753079533513/

Zapatrzeni w niebo. Dogonowie i ich sztuka

zapatrzeni w niebo

30 marca 2018 – 8 lipca 2018
Dom Przyrodników, ul. Mariacka 25/26

Bohaterami nowej wystawy czasowej w Muzeum Archeologicznym w Gdańsku są Dogonowie – lud zamieszkujący masyw Bandiagary usytuowany w południowo-centralnej części Republiki Mali. Opowieść o Dogonach, ich religii, wiedzy kosmogonicznej i mitologii osnuta jest wokół sztuki, uznawanej za jedną z bardziej autentycznych i nieskażonych wpływami europejskimi.

Liczebność Dogonów szacuje się na 500-600 tys. Lud ten na co dzień posługuje się językiem dogo-so, zaliczanym tradycyjnie do grupy języków woltyjskich (gur). Zamieszkuje kilkaset wiosek ulokowanych na masywie, równinie rozpościerającej się wokół niego oraz na tzw. rumowisku – kamienistych zboczach i wąwozach wokół masywu. Te ostatnie wioski, trudno dostępne, ale malowniczo położone należą do najciekawszych. Dogonowie to typowo rolniczy lud, uprawiający kopieniaczo kilka gatunków zbóż i na pozór niczym się niewyróżniający spośród ludów Afryki. Cechuje ich jednak niezwykle skomplikowana struktura społeczna i bogata kultura duchowa. Podzieleni są na podstawowe cztery wielkie grupy, które z kolei składają się z osiemdziesięciu rodów. W ich strukturze społecznej istnieje też kilka endogamicznych grup, wyróżniających się odrębnością kulturową i statusem. Wierzą w jednego boga-stwórcę Amma, ale wyznają też liczne kulty, między innymi: kult przodków (wagem), lebe, binu. Pokładają wiarę w ciągłe odrodzenie, które umożliwia im uczestnictwo w święcie sigi, odbywającym się raz na 60 lat. W swej rozbudowanej obrzędowości posługują się językiem sigi-so, należącym do grupy mande, znanym tylko niektórym ludziom pełniącym ważne funkcje. Przechowują w swojej tradycji skomplikowaną i ezoteryczną wiedzę na temat powstania wszechświata, Ziemi i pochodzenia swoich przodków, posiadają dużą znajomość planet i gwiazd.

Od lat fascynują zarówno uczonych, jak i podróżników. Wśród wybitnych badaczy interesujących się ich kulturą należy wymienić: Marcela Griaule’a, Germaine Dieterlen, Solange de Ganay, Denise Paulme. Również polscy antropolodzy: Ryszard Vorbrich, Jacek Łapott, Lucjan Buchalik już od ponad czterdziestu lat penetrują dogońskie wioski. Dogonowie – spopularyzowani w literaturze, stali się synonimem afrykańskiej egzotyki.

Dogońskimi artystami są najczęściej kowale, uważani za „mistrzów drewna”. Zdarza się jednak, że twórczością artystyczną zajmują się również członkowie stowarzyszenia Awa
Głównym materiałem jest drewno, choć pojawiają się też figury wykonane z kamienia, żelaza czy rzadziej z gliny. Dla artysty dogońskiego najważniejsze znaczenie ma kontekst duchowy, symboliczna nadbudowa ukryta w formie.

Wśród obiektów sztuki dogońskiej uwagę zwracają maski. Mieszkańcy masywu Bandiagary mają ponad 70 ich rodzajów związanych z ceremonią pogrzebową dama. Maski są odbiciem świata znanego Dogonom. Pojawiają się wśród nich przedstawienia zwierząt żyjących w buszu, wyobrażenia sąsiednich ludów, reprezentanci zawodów, spotykanych u Dogonów i związani z tym przedstawiciele kast. Wśród masek można również dostrzec postaci mityczne, oraz symboliczne przedstawienia przedmiotów materialnych. Maski dogońskie, w części oddającej twarz są zgeometryzowane i abstrakcyjne. Tworzą całość dopiero ze strojem wykonanym z barwionych włókien roślinnych. Zresztą to właśnie włókna są tematem licznych opowieści tłumaczących pochodzenie masek.   

Pośród przedstawień figuralnych dominują wyobrażenia przodków, prawdziwych i mitycznych, męskich, żeńskich i obojnaczych. Część z nich ma podniesione do góry ręce. Ten gest interpretowany jest jako modlitewny wysiłek zmierzający do połączenia ziemi i nieba. Znakiem tego sojuszu jest deszcz, tak ważny dla rolników. Uważa się, że pierwotnie w ten sposób swoich przodków rzeźbili Tellemowie – tajemniczy lud zamieszkujący masyw Bandiagary przed przybyciem Dogonów. To wyobrażenie wtopiło się na dobre w tradycję dogońską i dziś o związkach z Tellemami świadczy tylko nazwa tellem, którą określa się te figury. Dogonowie zazwyczaj przedstawiają postacie ludzkie w sposób uproszczony. Są najczęściej smukłe, mają nieproporcjonalnie duże głowy i tułowie. Szczegóły anatomiczne zaznaczone są symbolicznie, a sposoby zdobienia ciała oddane starannie. Najważniejszymi elementami statuetki przedstawiającej kobietę są głowa i piersi, zaś w wizerunkach mężczyzn – ramiona i genitalia. Wśród przedstawień antropomorficznych ma uwagę zasługują figury kobiet z dziećmi, które odnoszą się do pramatki, nawiązują też symbolicznie do niezwykle cenionej w Afryce miłości macierzyńskiej i kobiecej płodności.

Obok wyobrażeń antropomorficznych w twórczości Dogonów pojawiają się też wizerunki zwierząt, zwłaszcza tych szczególnie ważnych w ich mitologii: krokodyla (nazywanego powszechnie kajmanem), szakala yurugu obdarzonego darem jasnowidzenia, żółwia i dzioborożca (calao). Te wizerunki zwierząt i ludzi powtarzają się również w zestawach wróżebnych – popularnych przykładach plastyki dogońskiej. Artyści, oprócz pełnoplastycznych rzeźb, tworzą także płaskorzeźby, którymi pokrywają drzwiczki spichlerzy lub drzwi prowadzące do domów ginna bana. Zarówno jedne, jak i drugie, zaopatrzone są zawsze w ozdobnie rzeźbione zamki. Najpopularniejszym motywem tych płaskorzeźb są dogońscy przodkowie.  

Zabytki prezentowane na wystawie pochodzą ze zbiorów Muzeum Narodowego w Szczecinie. Obiekty zostały pozyskane do zbiorów dzięki dofinansowaniu ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Kolekcje muzealne” oraz środków finansowych budżetu Województwa Zachodniopomorskiego w 2017 roku.

miejsce: Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, Dom Przyrodników, ul. Mariacka 25/26
termin wystawy: 30.03.2018-8.07.2018
wernisaż wystawy: 29 marca 2018 (czwartek), godz. 13.00
kuratorzy: Ewa Prądzyńska (Muzeum Narodowe w Szczecinie), Elżbieta Kołosowska (MAG)

Digitalizacja zbiorów Muzeum Archeologicznego w Gdańsku

digitalizacja

Od 29 grudnia 2017 roku udostępniamy kolejną kolekcję online, zawierającą 1300 archiwalnych diapozytywów dokumentujących badania archeologiczne prowadzone w latach 70-tych na terenie Pomorza Gdańskiego. 
Internetowe kolekcje muzealne to wygodny, a nierzadko jedyny możliwy sposób dotarcia do zasobów archiwalnych czy wybranych interesujących zabytków, zwłaszcza tych przechowywanych na co dzień w magazynach. Rozwijanie działalności Muzeum Archeologicznego w Gdańsku w tym kierunku jest jednym ze strategicznych priorytetów, mających na celu popularyzację dziedzictwa kulturowego Pomorza szerszej publiczności.
Proces digitalizacji i udostępniania zbiorów w Muzeum trwa od 2015 roku. W ramach pierwszego projektu „Digitalizacja gdańskiej kolekcji pamiątek pielgrzymich”, dofinansowanego z Programu MKiDN, w katalogu online zamieszczono zbiór średniowiecznych plakietek pielgrzymich, wcześniej tworząc od podstaw pracownię fotografii i digitalizacji, i wyposażając ją w specjalistyczny sprzęt. Zaprojektowano wówczas i uruchomiono system bazodanowy Archeoportal, który posiada narzędzia do zarządzania zabytkami i dokumentacją archeologiczną oraz udostępniania zbiorów w katalogu online.
Prezentowana dziś kolekcja została zdigitalizowana dzięki finansowemu wsparciu projektu przez MKIDN z Programu Kultura Cyfrowa.
 
Z kolekcją można zapoznać się poprzez zakładkę zbiory online lub na stronie www.archeoportal.pl.

 

Odry, Węsiory, Leśno. Święte miejsca Gotów – mity i rzeczywistość

strona plakat

18 listopada 2017 – 31 października 2018
 
Grodzisko w Sopocie, ul. Haffnera 63
 
Kamienne kręgi Gotów budzą od wielu lat żywe zainteresowanie, obrosły mitami, są przyczynkiem do sporów interpretacyjnych. Na wystawie przedstawiamy, po raz pierwszy wspólnie, trzy cmentarzyska gockie kultury wielbarskiej z pierwszych wieków naszej ery. Obecnie, po zakończeniu badań i przeprowadzonej rekonstrukcji, funkcjonują one jako rezerwaty archeologiczne.
 
Prezentujemy między innymi wyjątkowe znaleziska z grobów książęcych i grobu szamana z Leśna. Są to zabytki ze zbiorów Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego, Muzeum Historyczno-Etnograficznego w Chojnicach i Muzeum Archeologicznego w Gdańsku. Pokazujemy skąd Goci do nas przybyli i jakie były ich późniejsze dzieje, aż do podziału na Wizygotów i Ostrogotów, oraz rolę jaką odegrali w upadku świata antycznego i kształtowaniu się wczesnośredniowiecznej Europy.

Przedstawiamy teorie dotyczące funkcji cmentarzysk gockich, a przede wszystkim ich domniemane związki z astronomią. Przykładem może być najbardziej znane cmentarzysko w Odrach. Obecnie archeolodzy nie mają wątpliwości, że kręgi były miejscem zgromadzeń plemiennych, podczas których odbywały się rytualne uczty i składano ofiary.

Część przyrodnicza ekspozycji prezentować będzie zagadnienia dotyczące porostów naskalnych pokrywających głazy tworzące kręgi kamienne w Odrach. Są to gatunki charakterystyczne dla arktycznej tundry czy wysokich gór, mogące dożywać nawet kilku tysięcy lat.
 
Kurator wystawy: Krzysztof Godon
 
Godziny otwarcia:
wtorek – niedziela / 09:00-17:00 / kwiecień
wtorek – niedziela / 10:00-18:00 / maj – wrzesień



Patroni medialni

RG logo na bialym  logo rgb trojmiasto

Zwiedzanie Muzeum na zamówienie

Galeria MG 04 DSC2199

2 listopad 2017 – 31 marca 2018
 
Muzeum w Gniewie, ul. Zamkowa 2
 
Do Muzeum w Gniewie zapraszamy również poza sezonem turystycznym – od 2 listopada do 31 marca oprowadzamy po wystawach tylko po dokonaniu wcześniejszej rezerwacji.
tel. (58) 535-35-29
e-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Serdecznie zapraszamy
 

Nowa oferta lekcji muzealnych

Garncarstwo 01od 1 lutego 2017

Grodzisko w Sopocie, ul. Haffnera 63

Grodzisko w Sopocie od lat zaprasza dzieci i młodzież szkolną do zwiedzania skansenu archeologicznego i zabawy według wybranego wariantu spotkania – więcej w zakładce Edukacja.

Tym razem przygotowało tematyczne lekcje muzealne, które będą prowadzone od wtorku do piątku w godzinach pracy skansenu. W ofercie znajdziemy:

Read more ...

Ta strona używa plików Cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień Cookies w przeglądarce. polityka prywatności