{"id":4676,"date":"2020-12-14T11:03:35","date_gmt":"2020-12-14T10:03:35","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.t33.pl\/?p=4676"},"modified":"2023-01-16T11:19:31","modified_gmt":"2023-01-16T10:19:31","slug":"prezentacja-kamienica-szlachecka-cmentarzysko-kultury-wielbarskiej-na-pojezierzu-kaszubskim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.pl\/en\/aktualnosci-strona-glowna\/archiwum-aktualnosci\/archiwum-aktualnosci-2020\/prezentacja-kamienica-szlachecka-cmentarzysko-kultury-wielbarskiej-na-pojezierzu-kaszubskim\/","title":{"rendered":"PREZENTACJA: Kamienica Szlachecka \u2013 cmentarzysko kultury wielbarskiej na Pojezierzu Kaszubskim"},"content":{"rendered":"<h2><strong>Muzeum Archeologiczne w Gda\u0144sku udost\u0119pnia prezentacj\u0119 o cmentarzysku kultury wielbarskiej z II\u2013III wieku n.e. zlokalizowanym w Kamienicy Szlacheckiej na Pojezierzu Kaszubskim. Ud\u017awi\u0119kowiony, animowany pokaz slajd\u00f3w przedstawia najwa\u017cniejsze wnioski z bada\u0144 cmentarzyska.<\/strong><\/h2>\r\n&nbsp;\r\n\r\nGda\u0144scy muzealnicy planowali wyst\u0105pi\u0107 z wyk\u0142adami popularnonaukowymi. Niestety ograniczenia czasu pandemii uniemo\u017cliwi\u0142y organizacj\u0119 wydarze\u0144 publicznych. Opublikowanie prezentacji w Internecie okaza\u0142o si\u0119 najlepszym z rozwi\u0105za\u0144 dost\u0119pnych w re\u017cimie sanitarnym.\r\n\r\n&nbsp;\r\n\r\n<figure class=\"mag-video-embed\"><iframe src=\"https:\/\/www.youtube-nocookie.com\/embed\/fAC2RUDpC98\" title=\"Film YouTube\" loading=\"lazy\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen><\/iframe><figcaption><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=fAC2RUDpC98\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">Open the video on YouTube<\/a><\/figcaption><\/figure>\r\n\r\nTekst i opracowanie merytoryczne: <em>Ma\u0142gorzata Tuszy\u0144ska\r\n<\/em>Scenariusz i wyb\u00f3r ilustracji:\u00a0<em>Ewa Adamska-Grzyma\u0142a<\/em>\r\nRysunki:\u00a0<em>Joanna Glinkowska-Kowalewska<\/em>\r\nLektor i monta\u017cysta wideo:\u00a0<em>Marcin Fedoruk<\/em>\r\n\r\n&nbsp;\r\n\r\n<strong>Pod koniec roku 2020 Muzeum Archeologiczne w Gda\u0144sku wyda ksi\u0105\u017ck\u0119 \u2013 monografi\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 cmentarzysku.<\/strong>\u00a0Publikacja b\u0119dzie zwie\u0144czeniem zadania pn.\u00a0<a href=\"https:\/\/archeologia.pl\/en\/projekty\/kamienica-szlachecka-cmentarzysko-kultury-wielbarskiej-na-pojezierzu-kaszubskim-wydanie-monografii-stanowiska\/\">\u201eKamienica Szlachecka \u2013 cmentarzysko kultury wielbarskiej na Pojezierzu Kaszubskim. Wydanie monografii stanowiska\u201d<\/a>. Projekt zosta\u0142 dofinansowany ze \u015brodk\u00f3w Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodz\u0105cych z Funduszu Promocji Kultury, w ramach programu &#8220;Ochrona zabytk\u00f3w archeologicznych&#8221;.\r\n\r\n&nbsp;\r\n<blockquote>\r\n<h2><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-4680\" src=\"https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Okladka_ksiazki_Kamienica_Szlachecka_1000px.jpg\" alt=\"Ok\u0142adka ksi\u0105\u017cki &quot;Kamienica Szlachecka&quot;\" width=\"400\" height=\"592\" srcset=\"https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Okladka_ksiazki_Kamienica_Szlachecka_1000px.jpg 1000w, https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Okladka_ksiazki_Kamienica_Szlachecka_1000px-203x300.jpg 203w, https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Okladka_ksiazki_Kamienica_Szlachecka_1000px-692x1024.jpg 692w, https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Okladka_ksiazki_Kamienica_Szlachecka_1000px-101x150.jpg 101w, https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Okladka_ksiazki_Kamienica_Szlachecka_1000px-768x1136.jpg 768w, https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Okladka_ksiazki_Kamienica_Szlachecka_1000px-8x12.jpg 8w\" sizes=\"(max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/><\/h2>\r\nW Kamienicy Szlacheckiej le\u017c\u0105cej w gminie St\u0119\u017cyca, na Pojezierzu Kaszubskim odkryto staro\u017cytne cmentarzysko z II i III wieku naszej ery, na kt\u00f3rym w latach 1987\u20131998 archeolodzy z Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku przeprowadzili badania wykopaliskowe. Prace mia\u0142y charakter ratowniczy, poniewa\u017c w miejscu tym wydobywano \u017cwir i stopniowo je zabudowywano.\r\n\r\nKamienickie cmentarzysko znajduje si\u0119 w niewielkiej odleg\u0142o\u015bci od znanego stanowiska archeologicznego w W\u0119siorach \u2013 nekropoli z kurhanami i kr\u0119gami kamiennymi. Oba miejsca pochodz\u0105 z okresu wp\u0142yw\u00f3w rzymskich i wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 ze spo\u0142eczno\u015bci\u0105 kultury wielbarskiej, zamieszkuj\u0105c\u0105 w tamtych czasach tereny Pomorza. Ludno\u015b\u0107 t\u0119 \u0142\u0105czy si\u0119 cz\u0119sto z plemieniem Got\u00f3w, kt\u00f3rzy przyp\u0142yn\u0119li na po\u0142udniowe brzegi Ba\u0142tyku ze Skandynawii w ci\u0105gu I wieku n.e.; nie mo\u017cna jednak zapomina\u0107 o rdzennych mieszka\u0144cach. Przyjmuje si\u0119 zatem, \u017ce spo\u0142eczno\u015b\u0107 ta mia\u0142a charakter wieloetniczny. Cmentarzyska na Pojezierzu Kaszubskim zosta\u0142y opuszczone oko\u0142o po\u0142owy III wieku, co by\u0142o zwi\u0105zane z migracj\u0105 znacznej cz\u0119\u015bci ludno\u015bci, szczeg\u00f3lnie pochodzenia gockiego, na po\u0142udniowy wsch\u00f3d, w kierunku Morza Czarnego.\r\n\r\nInformacji o \u017cyciu ludno\u015bci kultury wielbarskiej dostarczaj\u0105 nam przede wszystkim zbadane cmentarzyska; osady poznano niestety znacznie s\u0142abiej. \u0179r\u00f3d\u0142em wiedzy s\u0105 odkrywane groby i znajdowane w nich zabytkowe przedmioty.\r\n\r\nCech\u0105 charakterystyczn\u0105 obrz\u0105dku pogrzebowego kultury wielbarskiej jest birytualizm, czyli chowanie cia\u0142 niespalonych (inhumacja), jak i skremowanych na stosie pogrzebowym (cia\u0142opalenie). Zmar\u0142ych, kt\u00f3rych grzebano w obrz\u0105dku inhumacyjnym, sk\u0142adano do jam grobowych wykopanych na osi p\u00f3\u0142noc\u2013po\u0142udnie, przy czym g\u0142owy spoczywa\u0142y od strony p\u00f3\u0142nocnej. W rytuale pogrzebowym obserwujemy ca\u0142kowity zakaz wk\u0142adania do grobu element\u00f3w uzbrojenia i ograniczenie sk\u0142adania innych przedmiot\u00f3w wykonanych z \u017celaza. Wojownik\u00f3w poznajemy dzi\u0119ki znajdowanym w ich grobach ostrogom. Generalnie poch\u00f3wki m\u0119skie by\u0142y stosunkowo ubogo wyposa\u017cone, natomiast uwag\u0119 zwraca bogactwo element\u00f3w stroju i ozd\u00f3b znajdowanych w grobach kobiecych.\r\n\r\nNa cmentarzysku w Kamienicy Szlacheckiej odkryto 85 grob\u00f3w z okresu wp\u0142yw\u00f3w rzymskich, w tym 44 poch\u00f3wki cia\u0142opalne (popielnicowe i jamowe) oraz 41 poch\u00f3wk\u00f3w szkieletowych (inhumacyjnych). Ponadto znaleziono dwa groby starsze o kilkaset lat, pochodz\u0105ce z wczesnej epoki \u017celaza. Pozosta\u0142e obiekty \u2013 paleniska, jamy i bruki kamienne \u2013 by\u0142y zwi\u0105zane z funkcjonowaniem cmentarzyska.\r\n\r\nGroby cia\u0142opalne, kt\u00f3re wyst\u0119powa\u0142y p\u0142ytko pod powierzchni\u0105 ziemi, by\u0142y znacznie uszkodzone w g\u00f3rnych partiach. Popielnice kilkukrotnie przykrywano p\u0142askimi kamieniami. Obwarowanie jednego grobu popielnicowego stanowi\u0142a le\u017c\u0105ca centralnie p\u0142aska, \u0142upana p\u0142yta kamienna wraz z obstaw\u0105 z kilku ustawionych pionowo p\u0142yt. Ta nietypowa dla okresu rzymskiego konstrukcja nawi\u0105zuje do grob\u00f3w skrzynkowych, spotykanych na terenie Pojezierza Kaszubskiego par\u0119 wiek\u00f3w wcze\u015bniej. Jamy grob\u00f3w inhumacyjnych cz\u0119sto by\u0142y oznaczone u\u0142o\u017conymi kamieniami. W kilku poch\u00f3wkach badacze zaobserwowali \u015blady po trumnach, wykonanych z wydr\u0105\u017conych k\u0142\u00f3d d\u0119bowych.\r\n\r\nKo\u015bci szkielet\u00f3w zachowa\u0142y si\u0119 bardzo s\u0142abo; najcz\u0119\u015bciej znajdowano tylko z\u0119by lub drobne szcz\u0105tki w s\u0105siedztwie zabytk\u00f3w metalowych, przy kt\u00f3rych natrafiano tak\u017ce na pozosta\u0142o\u015bci we\u0142nianych tkanin z szat zmar\u0142ych. Parokrotnie zachowa\u0142y si\u0119 resztki czaszki lub ko\u015bci d\u0142ugich z n\u00f3g \u2013 ich u\u0142o\u017cenie wskazywa\u0142o, \u017ce zmar\u0142\u0105 osob\u0119 pochowano na plecach, z wyprostowanymi nogami. Zaledwie w kilku wypadkach antropolog by\u0142 w stanie okre\u015bli\u0107 p\u0142e\u0107 zmar\u0142ego, zwykle wskazywa\u0142o na ni\u0105 wyposa\u017cenie grobu.\r\n\r\nPoch\u00f3wkami m\u0119skimi s\u0105 niew\u0105tpliwie dwa obiekty, gdzie odkryto ostrogi. W jednym z nich archeolodzy znale\u017ali ozdobne okucia od unikatowego pasa typu <em>balteus<\/em>, do jakiego przytraczano miecz. Przypuszczalnie m\u0119\u017cczy\u017ani zostali pochowani tak\u017ce w innych grobach o stosunkowo skromnych inwentarzach (zapinka, sprz\u0105czka, naczynie gliniane).\r\n\r\nW\u015br\u00f3d odkrytych grob\u00f3w inhumacyjnych na kamienickim cmentarzysku zdecydowanie liczniej wyst\u0119puj\u0105 poch\u00f3wki \u017ce\u0144skie, charakteryzuj\u0105ce si\u0119 znacznie bogatszym wyposa\u017ceniem. Kobiecymi atrybutami s\u0105 kolie z r\u00f3\u017cnorodnych paciork\u00f3w szklanych i bursztynowych, przy kt\u00f3rych cz\u0119sto znajdowano srebrne klamerki esowate (s\u0142u\u017c\u0105ce do spinania naszyjnik\u00f3w) oraz srebrne paciorki dwusto\u017ckowatego kszta\u0142tu. W \u017ce\u0144skich grobach wyst\u0119powa\u0142y tak\u017ce zapinki \u2013 w liczbie od jednej do trzech \u2013 b\u0119d\u0105ce ozdobnymi zapi\u0119ciami szat. By\u0142y one wykonane ze stop\u00f3w miedzi, a tak\u017ce ze srebra; zdarza\u0142y si\u0119 okazy zdobione srebrn\u0105, poz\u0142acan\u0105 foli\u0105. Ubrania w talii podtrzymywa\u0142y pasy, z kt\u00f3rych zachowa\u0142y si\u0119 pozosta\u0142o\u015bci sk\u00f3ry oraz elementy metalowe: sprz\u0105czki i okucia. Do typowych ozd\u00f3b kobiecych nale\u017c\u0105 bransolety w\u0119\u017cowate, o charakterystycznych zako\u0144czeniach w kszta\u0142cie stylizowanych g\u0142\u00f3w \u017cmij, znalezione w kilku grobach pojedynczo i w parach. Dodatkowo do grobu sk\u0142adano, jako dary, naczynia gliniane: dzbany, puchary, pucharki, wazki, czarki, kubki, miseczki. Uderza staranno\u015b\u0107 wykonania i zdobienia tych naczy\u0144, lepionych r\u0119cznie (bez u\u017cycia ko\u0142a garncarskiego) przypuszczalnie w lokalnym warsztacie garncarskim.\r\n\r\nNa cmentarzysku odkryto kilka grob\u00f3w dzieci\u0119cych, gdzie zachowa\u0142y si\u0119 resztki z\u0119b\u00f3w mlecznych. W jednym z grob\u00f3w inhumacyjnych, ponad poch\u00f3wkiem w\u0142a\u015bciwym, znajdowa\u0142a si\u0119 odwr\u00f3cona do g\u00f3ry dnem popielnica, w kt\u00f3rej z\u0142o\u017cono spalone szcz\u0105tki dw\u00f3ch os\u00f3b, kobiety i m\u0119\u017cczyzny, zapewne zwi\u0105zanych rodzinnie z pochowanym ni\u017cej dzieckiem. Prawdopodobnie mo\u017cna potraktowa\u0107 ten obiekt jako interesuj\u0105cy przyk\u0142ad zmiany rytua\u0142u pogrzebowego w obr\u0119bie jednej rodziny.\r\n\r\nW por\u00f3wnaniu z innymi nekropolami kultury wielbarskiej \u2013 zw\u0142aszcza z tymi nad doln\u0105 Wis\u0142\u0105, o wieluset poch\u00f3wkach \u2013 cmentarzysko w Kamienicy Szlacheckiej by\u0142o niedu\u017ce. U\u017cytkowano je do\u015b\u0107 kr\u00f3tko: od drugiej po\u0142owy II wieku n.e. po drug\u0105 po\u0142ow\u0119 III wieku n.e. Pochodz\u0105ce z niego zabytkowe materia\u0142y znacz\u0105co wzbogaci\u0142y wiedz\u0119 na temat spo\u0142eczno\u015bci zamieszkuj\u0105cej w\u00f3wczas tereny Pojezierza Kaszubskiego.\r\n\r\nDzi\u0119ki pomocy finansowej Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu \u201eOchrona zabytk\u00f3w archeologicznych\u201d zosta\u0142a przygotowana ksi\u0105\u017ckowa publikacja o cmentarzysku w Kamienicy Szlacheckiej. Obok opracowania archeologicznego zawarto w niej wyniki analiz specjalistycznych: antropologicznej, materia\u0142\u00f3w botanicznych i tekstylnych, metaloznawczej oraz przedmiot\u00f3w wykonanych z poro\u017ca.<\/blockquote>\r\n<p style=\"text-align: right\"><em>Ma\u0142gorzata Tuszy\u0144ska<\/em><\/p>\r\n&nbsp;\r\n\r\nDofinansowano ze \u015brodk\u00f3w Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodz\u0105cych z Funduszu Promocji Kultury.\r\n\r\n<img decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-4563\" src=\"https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Logo_MKiDN.png\" alt=\"Logo Ministerstwa Kultury u Dziedzictwa Narodowego\" width=\"240\" height=\"238\" \/>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Muzeum Archeologiczne w Gda\u0144sku udost\u0119pnia prezentacj\u0119 o cmentarzysku kultury wielbarskiej z II\u2013III wieku n.e. zlokalizowanym w Kamienicy Szlacheckiej na Pojezierzu Kaszubskim. Ud\u017awi\u0119kowiony, animowany pokaz slajd\u00f3w przedstawia najwa\u017cniejsze wnioski z bada\u0144 cmentarzyska. &nbsp; Gda\u0144scy muzealnicy planowali wyst\u0105pi\u0107 z wyk\u0142adami popularnonaukowymi. Niestety ograniczenia czasu pandemii uniemo\u017cliwi\u0142y organizacj\u0119 wydarze\u0144 publicznych. Opublikowanie prezentacji w Internecie okaza\u0142o si\u0119 najlepszym z [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4677,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[117],"tags":[],"class_list":["post-4676","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-aktualnosci-2020"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4676","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4676"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4676\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4677"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4676"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4676"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4676"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}