Z BURSZTYNEM PRZEZ TYSIĄCLECIA

Bursztynowy herb GdańskaJest to pierwsza po drugiej wojnie światowej stała ekspozycja bursztynu w Gdańsku. Nawiązuje ona do dawnych gdańskich tradycji. Zabytki prezentowane są w dwóch działach: „Bursztyn w przyrodzie” oraz „Bursztyn w kulturze”.

Naturalists House
(siedziba Muzeum Archeologicznego w Gdańsku)
ul. Mariacka 25/26, Gdańsk

BURSZTYN W PRZYRODZIE
Tematem tej części ekspozycji jest zagadnienie pochodzenia bursztynu, jego złóż, identyfikacji i odmian. Prezentowane są naturalne formy bursztynu – naciekowe i powstałe z nagromadzenia żywicy w szczelinach drzew, unikalne odmiany bursztynu bałtyckiego (sukcynitu), jak też zatopione w bursztynie organizmy żywe (inkluzje organiczne i roślinne). Zgromadzono również okazy z trzeciorzędowych złóż delty chłapowsko-sambijskiej, a spoza obszaru Bałtyku – bursztynu ukraińskiego oraz bitterfeldzkiego z terenu Niemiec. Ponadto – okazy bursztynu bałtyckiego z osadów czwartorzędowych.
Oprócz sukcynitu i towarzyszących mu żywic na wystawie można obejrzeć inne żywice kopalne, takie jak bursztyn sachaliński, dominikański i morawski walchowit.
Interesującymi eksponatami są próbki różnych rodzajów bursztynu z dawnej kolekcji Ottona Helma – dar dr. G. Krumbiegela z Halle/Saale. Jest to jedyny zachowany fragment zbioru bursztynu z byłego Muzeum Przyrodniczego i Archeologicznego w Wolnym Mieście Gdańsku.
Zgromadzone eksponaty pochodzą w większości ze zbiorów Muzeum Ziemi PAN w Warszawie oraz z darów i depozytów bursztynników, między innymi zrzeszonych w Stowarzyszeniu Bursztynników w Polsce.

BURSZTYN W KULTURZE
W tej części eksponowane są zabytki bursztynowe oraz przedmioty związane z bursztynnictwem rozwijającym się na ziemiach polskich, począwszy od epoki kamienia. Wzruszają one swoją prostotą, zachwycają pomysłowością, świadczą o rozwoju wyobraźni, dążeń estetycznych oraz o możliwościach twórczych i doskonalenia warsztatu bursztynnika na przestrzeni dziejów.
Epoka kamienia jest reprezentowana przez fragmenty ozdób ze schyłku paleolitu (ok. 12000 – 11000 lat p.n.e.), oraz amulety antropomorficzne związane z kultem płodności, a także zoomorficzne związane z magią myśliwską i leśną z okresu mezolitu (ok. 8000 – 4500 p.n.e.). Znaczny rozwój bursztynnictwa notowany jest z neolitu (ok. 4500 – 2300/1800 p.n.e.); wskazuje na to różnorodność form paciorków, wisiorków, amuletów, w tym także związanych z kultem przodków lub herosów oraz słońca. Na wystawie pokazano również wyposażenie pracowni bursztynniczej wraz z narzędziami i półwytworami ozdób.
Epoka brązu (2300/1800 – 700 p.n.e.) to czas pierwszych prób łączenia bursztynu z metalem, co ukazuje naszyjnik z brązowego drutu z paciorkami i wisiorkiem bursztynowym. Idea ta rozwijała się we wczesnej epoce żelaza (ok. 700 – 400 p.n.e.), kiedy to bursztynowe paciorki nizano na żelazny drucik i zawieszano na uszach popielnic twarzowych.
Godne uwagi są pochodzące z tzw. okresu wpływów rzymskich (ok. 25 – 375 r. n.e.) zabytki z kujawskich pracowni bursztynniczych, jak również odkryte na pomorskich cmentarzyskach kolie z paciorków bursztynowych i szklanych, różne ozdoby srebrne oraz monety i inne przedmioty importowane za bursztyn z terenów cesarstwa rzymskiego. Szlaki starożytnej Europy są przedstawione na mapie w sali wystawowej.
Początki gdańskiego bursztynnictwa sięgają wczesnego średniowiecza i są reprezentowane przez zabytki pochodzące z pracowni bursztynniczych odkrytych na grodzisku w Sopocie (VIII – X w.), jak też na terenie gdańskiego grodu i podgrodzia (X – XIII w.). Uwagę zwraca rozmaitość form amuletów, krzyżyków, ozdób, w tym gdańska specjalność – pierścionki, a także kostki do gry, półwytwory i fragment wiertła do przewiercania paciorków.
Z okresu nowożytnego są prezentowane zabytki związane z historią gdańskiej farmacji i wykorzystania leczniczych właściwości bursztynu, a więc księgi z XVI – XVIII w. (np. Medyk domowy z receptami na leki z bursztynem), szklana kolba do destylacji bursztynu, moździerz miedziany do rozcierania i inne.
Interesujące są przykłady masowej produkcji Manufaktury Königsberskiej (1926-1945).
Eksponowane są również: średniowieczna beczka służąca do transportu oraz współczesny koszorek do wyławiania bursztynu z morza i kurpiowski kołowrotek do obróbki.
Współczesne gdańskie rzemiosło i sztukę reprezentują prace Hildegardy i Jana Podżorskich, Danuty i Mariusza Gliwińskich, Gabrieli i Wiesława Gierłowskich, Giedymina Jabłońskiego, Wojciecha Jakubowskiego, Joanny Mireckiej-Szuleta i Ireny Jackowskiej, Agnieszki Gut, Elżbiety Krasińskiej, Pauliny Binek i Janusza Wosika.
Eksponaty zgromadzone w tej części wystawy pochodzą ze zbiorów Muzeum Archeologicznego w Gdańsku, depozytów Uniwersytetu w Poznaniu i Wrocławiu, Muzealnej Izby Farmacji Oddziału Gdańskiego, Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego oraz darów i depozytów bursztynników gdańskich.

 

Udostępnij:

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
Email

Ta strona korzysta z plików cookies w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie ze strony oznacza, że zgadzasz się na ich użycie.