{"id":509,"date":"2015-09-11T05:15:55","date_gmt":"2015-09-11T03:15:55","guid":{"rendered":"https:\/\/archeologia.t33.pl\/2015\/09\/11\/dzial-wczesnej-epoki-zelaza-2\/"},"modified":"2023-01-16T11:19:05","modified_gmt":"2023-01-16T10:19:05","slug":"dzial-wczesnej-epoki-zelaza-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/archeologia.pl\/ukr\/dzialy-merytoryczne-opisy\/dzial-wczesnej-epoki-zelaza-2\/","title":{"rendered":"Dzia\u0142 Wczesnej Epoki \u017belaza"},"content":{"rendered":"<div align=\"justify\">\n<p><strong>Dzia\u0142 gromadzi\u2026<\/strong><\/p>\n<p>\u2026zabytki archeologiczne, b\u0119d\u0105ce materialn\u0105 pozosta\u0142o\u015bci\u0105 wyst\u0119puj\u0105cych w okresie \u015brodkowej i p\u00f3\u017anej epoki br\u0105zu oraz wczesnej epoki \u017celaza kultur: \u0142u\u017cyckiej (grupa kaszubska) i pomorskiej (zwanej te\u017c wschodniopomorsk\u0105). Zbiory te datowane s\u0105 na okres od ok. XV do ok. III w. p.n.e. i pochodz\u0105c\u0105 prawie w ca\u0142o\u015bci z terenu obecnego wojew\u00f3dztwa pomorskiego.<\/p>\n<p><strong>Co tu znajdziemy?<\/strong><\/p>\n<p>W dziale znajduje si\u0119 du\u017ca kolekcja g\u0142\u00f3wnie naczy\u0144 glinianych, pozyskiwanych w trakcie bada\u0144 archeologicznych prowadzonych na licznych cmentarzyskach ludno\u015bci grupy kaszubskiej kultury \u0142u\u017cyckiej (np. Siemirowice) i fazy wielkowiejskiej (np. Luzino, W\u0142adys\u0142awowo-Ch\u0142apowo, Po\u0142chowo, Go\u015bcicino, Puzdrowo) oraz kultury pomorskiej (np. Stare Polaszki, Niepoczo\u0142owice, Niest\u0119powo, R\u0105ty, \u017bakowo, Zawory, G\u0142azica, R\u0105b).<\/p>\n<p><strong>Najcenniejsze: popielnice do przechowywania szcz\u0105tk\u00f3w zmar\u0142ego<\/strong><\/p>\n<p>Do zabytk\u00f3w wyj\u0105tkowych nale\u017c\u0105 trzy popielnice domkowe zbudowane na kszta\u0142t prawdopodobnie \u00f3wczesnych domostw lub spichlerzy do przechowywania ziarna zbo\u017cowego (Sychowo i Rybno). Ponadto w zbiorach dzia\u0142u znajduje si\u0119 bardzo bogata kolekcja popielnic twarzowych z wczesnej epoki \u017celaza. Na szyjkach tych naczy\u0144 wymodelowane zosta\u0142y plastyczne elementy anatomiczne twarzy ludzkiej: oczy, nos, usta i uszy, w ca\u0142ym zestawie lub w pojedynczych elementach. Pocz\u0105tkowo s\u0105dzono, \u017ce s\u0105 to pr\u00f3by plastycznego przedstawienia pochowanych zmar\u0142ych. Stosuj\u0105c subiektywne zasady estetyki pr\u00f3bowano nawet dokonywa\u0107 podzia\u0142u popielnic na kobiece (\u0142adniejsze) i m\u0119skie (brzydsze). Wprowadzane obecnie coraz powszechniej badania antropologiczne wykaza\u0142y bezzasadno\u015b\u0107 tej koncepcji. Przypuszcza si\u0119, \u017ce wizerunki te odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do rozwijaj\u0105cego si\u0119 na terenie Europy w epoce br\u0105zu i wczesnej epoce \u017celaza kultu \u201eMagna Mater\u201d i przedstawiaj\u0105 j\u0105 jako bogini\u0119-opiekunk\u0119 zmar\u0142ych. Na niekt\u00f3rych z naczy\u0144 uwidocznione s\u0105 stylizowane postacie ludzkie, wizerunki woz\u00f3w, zwierz\u0105t (jeleni) czy nawet elementy stroju (np. szpile).<\/p>\n<p><strong>Badanie osadnictwa<\/strong><\/p>\n<p>Du\u017c\u0105 grup\u0119 stanowi\u0105 materia\u0142y osadnicze, przede wszystkim pochodz\u0105ce z pot\u0119\u017cnego kompleksu w Juszkowie, kt\u00f3ry by\u0142 sercem mikroregionu osadniczego po\u0142o\u017conego nad doln\u0105 Raduni\u0105 (wraz m.in. z osadami w Pruszczu Gda\u0144skim, Straszynie i Cieplewie). W zbiorach dzia\u0142u znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zabytki pochodz\u0105ce z bada\u0144 osad z terenu Pojezierza Kaszubskiego, Starogardzkiego oraz Bor\u00f3w Tucholskich (Odry, Chmielonko, Stara Kiszewa, Nowy Barkoczyn). Efektem prowadzonych w latach 1998-2004 archeologicznych bada\u0144 wykopaliskowych na trasie przysz\u0142ej autostrady A-1 by\u0142o ods\u0142oni\u0119cie wielu stanowisk archeologicznych z epoki br\u0105zu i wczesnej epoki \u017celaza. Pozyskano liczny materia\u0142 zabytkowy obrazuj\u0105cy \u017cycie i kultur\u0119 materialn\u0105 \u00f3wczesnych mieszka\u0144c\u00f3w tych ziem, w tym Kociewia, b\u0119d\u0105cego wcze\u015bniej \u201ebia\u0142\u0105 plam\u0105\u201d na archeologicznej mapie Pomorza. Ponadto znajduj\u0105 si\u0119 tu liczne zabytki z bada\u0144 powierzchniowych prowadzonych od lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX w., a od ko\u0144ca lat siedemdziesi\u0105tych regularnych prac Archeologicznego Zdj\u0119cia Polski prowadzonego na terenie ca\u0142ego wojew\u00f3dztwa.<\/p>\n<p><strong>Zbiory z dawnego Muzeum<\/strong><\/p>\n<p>W zbiorach dzia\u0142u znajduj\u0105 si\u0119 te\u017c nieliczne zachowane zabytki w tym popielnice, ceramika czy przedmioty metalowe ze zbior\u00f3w dawnego niemieckiego muzeum Gaumuzeum f\u00fcr Vorgeschichte m.in. licz\u0105ca ponad 500 sztuk kolekcja popielnic twarzowych.<\/p>\n<p><strong>Co jeszcze?<\/strong><\/p>\n<p>Zbiory dzia\u0142u uzupe\u0142nia liczny zestaw zabytk\u00f3w br\u0105zowych i \u017celaznych (naczynia, siekierki, miecze, klamry do pasa, groty, naszyjniki, nagolenniki, bransolety, kolczyki, szpile), pochodz\u0105ce g\u0142\u00f3wnie ze znalezisk gromadnych tzw. skarb\u00f3w oraz przedmioty wykonane z kamienia, krzemienia, drewna, rogu i ko\u015bci (o r\u00f3\u017cnych formach i przeznaczeniu). Do najcenniejszych i najciekawszych nale\u017c\u0105 np.: zbi\u00f3r ponad sze\u015bciuset form odlewniczych znalezionych na terenie osady w Juszkowie, b\u0119d\u0105cej lokalnym centrum odlewnictwa br\u0105zu, \u0142\u00f3d\u017a d\u0142ubanka z torfowego znaleziska z pocz\u0105tku XIX wieku z miejscowo\u015bci G\u00f3ry Orle czy rad\u0142o drewniane datowane na wczesn\u0105 epok\u0119 \u017celaza z miejscowo\u015bci Lisie Jamy.<\/p>\n<p><strong>\u041a\u043e\u043d\u0442\u0430\u043a\u0442\u043d\u0430 \u0456\u043d\u0444\u043e\u0440\u043c\u0430\u0446\u0456\u044f<\/strong><\/p>\n<p>Dzia\u0142 Epoki Br\u0105zu i Wczesnej Epoki \u017belaza<br \/>Piotr Fudzi\u0144ski<br \/>p.fudzinski@archeologia.pl<br \/>tel. (58) 320-31-88<\/p>\n<p><span style=\"line-height: 1.3em\"><\/span><\/p>\n<\/p><\/div>\n<div align=\"center\">\n<p style=\"text-align: center\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-499\" src=\"https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/001DEBiWEZ.jpg\" alt=\"001DEBiWEZ\" width=\"300\" height=\"168\" srcset=\"https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/001DEBiWEZ.jpg 800w, https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/001DEBiWEZ-768x429.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><br \/><span style=\"font-size: 10pt;text-align: center;line-height: 1.3em\">1. Popielnica oczkowata i naczynie nakryte pokryw\u0105 oczkowat\u0105, Luzino, faza wielkowiejska, 700-550 p.n.e.<\/span><span style=\"font-size: 10pt;text-align: center;line-height: 1.3em\"><br \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-500\" src=\"https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/002DEBiWEZ.jpg\" alt=\"002DEBiWEZ\" width=\"300\" height=\"285\" srcset=\"https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/002DEBiWEZ.jpg 800w, https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/002DEBiWEZ-768x729.jpg 768w, https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/002DEBiWEZ-20x20.jpg 20w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><br \/><span style=\"font-size: 10pt;text-align: center;line-height: 1.3em\">2. Popielnica gliniana, M\u015bciszewice, kultura \u0142u\u017cycka, 1200-700 p.n.e.<\/span><span style=\"font-size: 10pt;text-align: center;line-height: 1.3em\"><br \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-501\" src=\"https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/003DEBiWEZ.jpg\" alt=\"003DEBiWEZ\" width=\"300\" height=\"201\" srcset=\"https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/003DEBiWEZ.jpg 800w, https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/003DEBiWEZ-768x514.jpg 768w, https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/003DEBiWEZ-16x12.jpg 16w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><br \/><span style=\"font-size: 10pt;text-align: center;line-height: 1.3em\">3. Naramiennik br\u0105zowy, Dobrzyca, kultura \u0142u\u017cycka, 900-700 p.n.e.<\/span><span style=\"font-size: 10pt;text-align: center;line-height: 1.3em\"><br \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-502\" src=\"https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/004DEBiWEZ.jpg\" alt=\"004DEBiWEZ\" width=\"300\" srcset=\"https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/004DEBiWEZ.jpg 800w, https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/004DEBiWEZ-768x349.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><br \/><span style=\"font-size: 10pt;text-align: center;line-height: 1.3em\">4. Szpila br\u0105zowa z tarczowat\u0105 g\u0142\u00f3wk\u0105, Lipinka, kultura \u0142u\u017cycka?, 1100-700 p.n.e.<\/span><span style=\"font-size: 10pt;text-align: center;line-height: 1.3em\"><br \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-503\" src=\"https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/005DEBiWEZ.jpg\" alt=\"005DEBiWEZ\" width=\"300\" height=\"206\" srcset=\"https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/005DEBiWEZ.jpg 800w, https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/005DEBiWEZ-768x528.jpg 768w, https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/005DEBiWEZ-16x12.jpg 16w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><br \/><span style=\"font-size: 10pt;text-align: center;line-height: 1.3em\">5. Zawarto\u015b\u0107 skarbu br\u0105zowego &#8211; nagolenniki i siekierki br\u0105zowe, Rekowo, kultura pomorska, 700-400 p. n.e.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-504\" src=\"https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/006DEBiWEZ_w2.jpg\" alt=\"006DEBiWEZ w2\" width=\"300\" height=\"271\" style=\"margin-left: auto;margin-right: auto\" srcset=\"https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/006DEBiWEZ_w2.jpg 800w, https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/006DEBiWEZ_w2-768x693.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><span style=\"font-size: 10pt;text-align: center;line-height: 1.3em\">6. Popielnica zdobiona ornamentyk\u0105 ludzi i jeleni, Starogard Gda\u0144ski, kultura pomorska, 550-400 p.n.e.<\/span><span style=\"font-size: 10pt;text-align: center;line-height: 1.3em\"><br \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-505\" src=\"https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/007DEBiWEZ_w2.jpg\" alt=\"007DEBiWEZ w2\" width=\"300\" height=\"271\" style=\"margin-left: auto;margin-right: auto\" srcset=\"https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/007DEBiWEZ_w2.jpg 800w, https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/007DEBiWEZ_w2-768x693.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><span style=\"font-size: 10pt;text-align: center;line-height: 1.3em\">7. Popielnica twarzowa, Go\u015bcicino, kultura pomorska, 550-400 p.n.e.<\/span><span style=\"font-size: 10pt;text-align: center;line-height: 1.3em\"><br \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-506\" src=\"https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/008DEBiWEZ_w2.jpg\" alt=\"008DEBiWEZ w2\" width=\"300\" height=\"271\" style=\"margin-left: auto;margin-right: auto\" srcset=\"https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/008DEBiWEZ_w2.jpg 800w, https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/008DEBiWEZ_w2-768x693.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><span style=\"font-size: 10pt;text-align: center;line-height: 1.3em\">8. Popielnica domkowa, Sychowo, faza wielkowiejska, 700-550 p.n.e.<\/span><span style=\"font-size: 10pt;text-align: center;line-height: 1.3em\"><br \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-507\" src=\"https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/009DEBiWEZ_w5.jpg\" alt=\"009DEBiWEZ w5\" width=\"300\" height=\"271\" style=\"margin-left: auto;margin-right: auto\" srcset=\"https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/009DEBiWEZ_w5.jpg 800w, https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/009DEBiWEZ_w5-768x693.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><span style=\"font-size: 10pt;text-align: center;line-height: 1.3em\">9. Popielnica twarzowa, Igrzyczna, kultura pomorska, 550-400 p.n.e.<\/span><span style=\"font-size: 10pt;text-align: center;line-height: 1.3em\"><br \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-508\" src=\"https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/010DEBiWEZ_w4.jpg\" alt=\"010DEBiWEZ w4\" width=\"300\" height=\"271\" style=\"margin-left: auto;margin-right: auto\" srcset=\"https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/010DEBiWEZ_w4.jpg 800w, https:\/\/archeologia.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/010DEBiWEZ_w4-768x693.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><span style=\"font-size: 10pt;text-align: center;line-height: 1.3em\">10. Popielnica twarzowa z wizerunkiem r\u0105k, R\u0105b, kultura pomorska, 550-400 p.n.e.<\/span><span style=\"font-size: 10pt;text-align: center;line-height: 1.3em\"><br \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">&nbsp;&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;<\/p>\n<\/p><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dzia\u0142 gromadzi\u2026 \u2026zabytki archeologiczne, b\u0119d\u0105ce materialn\u0105 pozosta\u0142o\u015bci\u0105 wyst\u0119puj\u0105cych w okresie \u015brodkowej i p\u00f3\u017anej epoki br\u0105zu oraz wczesnej epoki \u017celaza kultur: \u0142u\u017cyckiej (grupa kaszubska) i pomorskiej (zwanej te\u017c wschodniopomorsk\u0105). Zbiory te datowane s\u0105 na okres od ok. XV do ok. III w. p.n.e. i pochodz\u0105c\u0105 prawie w ca\u0142o\u015bci z terenu obecnego wojew\u00f3dztwa pomorskiego. Co tu znajdziemy? [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":499,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-509","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dzialy-merytoryczne-opisy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archeologia.pl\/ukr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/509","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archeologia.pl\/ukr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/archeologia.pl\/ukr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.pl\/ukr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.pl\/ukr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=509"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/archeologia.pl\/ukr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/509\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.pl\/ukr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/499"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archeologia.pl\/ukr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=509"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.pl\/ukr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=509"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/archeologia.pl\/ukr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=509"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}