Z BURSZTYNEM PRZEZ TYSIĄCLECIA

Bursztynowy herb GdańskaJest to pierwsza po drugiej wojnie światowej stała ekspozycja bursztynu w Gdańsku. Nawiązuje ona do dawnych gdańskich tradycji. Zabytki prezentowane są w dwóch działach: "Bursztyn w przyrodzie" oraz "Bursztyn w kulturze".

 

Dom Przyrodników
(siedziba Muzeum Archeologicznego w Gdańsku)

ul. Mariacka 25/26, Gdańsk

 

BURSZTYN W PRZYRODZIE

Tematem tej części ekspozycji jest zagadnienie pochodzenia bursztynu, jego złóż, identyfikacji i odmian. Prezentowane są naturalne formy bursztynu - naciekowe i powstałe z nagromadzenia żywicy w szczelinach drzew, unikalne odmiany bursztynu bałtyckiego (sukcynitu), jak też zatopione w bursztynie organizmy żywe (inkluzje organiczne i roślinne). Zgromadzono również okazy z trzeciorzędowych złóż delty chłapowsko-sambijskiej, a spoza obszaru Bałtyku - bursztynu ukraińskiego oraz bitterfeldzkiego z terenu Niemiec. Ponadto - okazy bursztynu bałtyckiego z osadów czwartorzędowych.

Oprócz sukcynitu i towarzyszących mu żywic na wystawie można obejrzeć inne żywice kopalne, takie jak bursztyn sachaliński, dominikański i morawski walchowit.

Interesującymi eksponatami są próbki różnych rodzajów bursztynu z dawnej kolekcji Ottona Helma - dar dr. G. Krumbiegela z Halle/Saale. Jest to jedyny zachowany fragment zbioru bursztynu z byłego Muzeum Przyrodniczego i Archeologicznego w Wolnym Mieście Gdańsku.

Zgromadzone eksponaty pochodzą w większości ze zbiorów Muzeum Ziemi PAN w Warszawie oraz z darów i depozytów bursztynników, między innymi zrzeszonych w Stowarzyszeniu Bursztynników w Polsce.

 

BURSZTYN W KULTURZE

W tej części eksponowane są zabytki bursztynowe oraz przedmioty związane z bursztynnictwem rozwijającym się na ziemiach polskich, począwszy od epoki kamienia. Wzruszają one swoją prostotą, zachwycają pomysłowością, świadczą o rozwoju wyobraźni, dążeń estetycznych oraz o możliwościach twórczych i doskonalenia warsztatu bursztynnika na przestrzeni dziejów.

Epoka kamienia jest reprezentowana przez fragmenty ozdób ze schyłku paleolitu (ok. 12000 - 11000 lat p.n.e.), oraz amulety antropomorficzne związane z kultem płodności, a także zoomorficzne związane z magią myśliwską i leśną z okresu mezolitu (ok. 8000 - 4500 p.n.e.). Znaczny rozwój bursztynnictwa notowany jest z neolitu (ok. 4500 - 2300/1800 p.n.e.); wskazuje na to różnorodność form paciorków, wisiorków, amuletów, w tym także związanych z kultem przodków lub herosów oraz słońca. Na wystawie pokazano również wyposażenie pracowni bursztynniczej wraz z narzędziami i półwytworami ozdób.

Epoka brązu (2300/1800 - 700 p.n.e.) to czas pierwszych prób łączenia bursztynu z metalem, co ukazuje naszyjnik z brązowego drutu z paciorkami i wisiorkiem bursztynowym. Idea ta rozwijała się we wczesnej epoce żelaza (ok. 700 - 400 p.n.e.), kiedy to bursztynowe paciorki nizano na żelazny drucik i zawieszano na uszach popielnic twarzowych.

Godne uwagi są pochodzące z tzw. okresu wpływów rzymskich (ok. 25 - 375 r. n.e.) zabytki z kujawskich pracowni bursztynniczych, jak również odkryte na pomorskich cmentarzyskach kolie z paciorków bursztynowych i szklanych, różne ozdoby srebrne oraz monety i inne przedmioty importowane za bursztyn z terenów cesarstwa rzymskiego. Szlaki starożytnej Europy są przedstawione na mapie w sali wystawowej.

Początki gdańskiego bursztynnictwa sięgają wczesnego średniowiecza i są reprezentowane przez zabytki pochodzące z pracowni bursztynniczych odkrytych na grodzisku w Sopocie (VIII - X w.), jak też na terenie gdańskiego grodu i podgrodzia (X - XIII w.). Uwagę zwraca rozmaitość form amuletów, krzyżyków, ozdób, w tym gdańska specjalność - pierścionki, a także kostki do gry, półwytwory i fragment wiertła do przewiercania paciorków.

Z okresu nowożytnego są prezentowane zabytki związane z historią gdańskiej farmacji i wykorzystania leczniczych właściwości bursztynu, a więc księgi z XVI - XVIII w. (np. Medyk domowy z receptami na leki z bursztynem), szklana kolba do destylacji bursztynu, moździerz miedziany do rozcierania i inne.

Interesujące są przykłady masowej produkcji Manufaktury Königsberskiej (1926-1945).

Eksponowane są również: średniowieczna beczka służąca do transportu oraz współczesny koszorek do wyławiania bursztynu z morza i kurpiowski kołowrotek do obróbki.

Współczesne gdańskie rzemiosło i sztukę reprezentują prace Hildegardy i Jana Podżorskich, Danuty i Mariusza Gliwińskich, Gabrieli i Wiesława Gierłowskich, Giedymina Jabłońskiego, Wojciecha Jakubowskiego, Joanny Mireckiej-Szuleta i Ireny Jackowskiej, Agnieszki Gut, Elżbiety Krasińskiej, Pauliny Binek i Janusza Wosika.

Eksponaty zgromadzone w tej części wystawy pochodzą ze zbiorów Muzeum Archeologicznego w Gdańsku, depozytów Uniwersytetu w Poznaniu i Wrocławiu, Muzealnej Izby Farmacji Oddziału Gdańskiego, Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego oraz darów i depozytów bursztynników gdańskich.

 

Ta strona używa plików Cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień Cookies w przeglądarce. polityka prywatności