LUTY 2019

Kapsuła czasu z Koźlin

Kapsuła czasu z Koźlin - plakatNa początku 2008 roku w kościele parafialnym pw. Matki Boskiej Różańcowej w Koźlinach (gm. Suchy Dąb, pow. gdański) podczas prac renowacyjnych dokonano interesującego odkrycia. W kuli wieńczącej iglicę wieży kościelnej, od lat uszkodzonej i ze zgiętą chorągiewką, znaleziono „kapsułę czasu”. Ołowiana tuba z dolutowanym dnem i pokrywą skrywała nieznany bliżej dokument oraz skarb: 21 monet z lat 1760–1932. Choć tuba została uszkodzona, monety zachowały się w dobrym stanie. Niestety nie wiemy niczego więcej o dokumencie, był to zapewne zwyczajowy przekaz dla potomnych.

Czym w ogóle są kapsuły czasu? To specyficzne przekazy dla przyszłych pokoleń. Z reguły zawierają informacje o życiu lokalnej społeczności, dokumenty, zdjęcia, drobne przedmioty, monety. Do najstarszych znalezisk należą przede wszystkim depozyty wieżowe, czyli przedmioty składane do gałek wież kościołów i ratuszów.

Niezwykle ciekawe są monety z kapsuły w Koźlinach. Zapewne deponowano je w trakcie kolejnych remontów kościoła. Na ogół dodawano pieniądze bieżące, obowiązujące akurat na danym terenie. Po analizie monet oraz sytuacji historyczno-politycznej można wyróżnić trzy fazy deponowania monet. Najstarsza grupa monet została zdeponowana przed 1793 rokiem, a po 1760. W tym bowiem czasie Koźliny stanowiły własność miasta Gdańska i obowiązywały tam monety polskie, głównie związane z królem Augustem III. Kolejny komplet dotyczy monet niemieckich z lat 1874–1918, kiedy Koźliny stanowiły własność skarbu pruskiego. Ostatnia grupa monet to okazy z lat 1923–1932, czyli z czasów, gdy Koźliny należały do II Wolnego Miasta Gdańska (począwszy od 1920 roku).

Kurator: Beata Ceynowa
Tekst: Beata Ceynowa
Fot.: Krzysztof Wiącek
Oprac. graficzne: Beata Müller


Zabytek Miesiąca można zobaczyć w Domu Przyrodników przy ul. Mariackiej 25/26 w Gdańsku.

Mapa: https://archeologia.pl/dom-przyrodnikow/kontakt 
Godziny otwarcia: https://archeologia.pl/dom-przyrodnikow/godziny-otwarcia

Zapraszamy!

STYCZEŃ 2019

Popielnica z cmentarzyska w Rębie

Popielnica z cmentarzyska w Rębie - plakatMalownicze Pojezierze Kaszubskie było miejscem bogatego osadnictwa pradziejowego. Dla archeologów jednym z ciekawszych okresów jest wczesna epoka żelaza (ok. 700–400/300 r. p.n.e.). To właśnie wtedy doszło do uformowania się kultury pomorskiej.

Podstawowymi znaleziskami dotyczącymi kultury pomorskiej są rozległe cmentarzyska ciałopalne z grobami skrzynkowymi. Do komór grobowych, wykonanych z kamieni i płyt kamiennych, wkładano od kilku do kilkunastu popielnic zawierających skremowane kości człowieka. Płytkie położenie takich grobów i coraz intensywniejsze zabiegi rolnicze (zwłaszcza głęboka orka przy użyciu sprzętu mechanicznego) sprawiły, że w XX w. często dochodziło do przypadkowych odkryć i odsłaniania całych zbiorów popielnic w grobach. O wielu takich zdarzeniach informowano archeologów, którzy zabezpieczali zarówno miejsce odkrycia, jak i same zabytki.

Badania archeologiczne we wsi Rąb (powiat kartuski, gmina Przodkowo) podjęto w latach 1989 i 1991 na skutek informacji o przypadkowym odkryciu. W latach 1997–2000 na stanowisku przeprowadzono regularne ratownicze badania wykopaliskowe, które pozwoliły przebadać całą przestrzeń stanowiska. W trakcie badań odkryto łącznie 49 obiektów archeologicznych, w tym groby i tzw. obiekty towarzyszące: paleniska, skupiska kamieni itp.

Prezentowana popielnica została wydobyta właśnie w Rębie, a następnie zrekonstruowana. Jest to tak zwana popielnica twarzowa, z wymodelowanymi oczami i nosem. Na brzuścu znajduje się wyobrażenie rąk. W uchach naczynia tkwią kolczyki brązowe z paciorkami bursztynowymi.

We współczesnej archeologii uznaje się, że na tego typu popielnicach twarzowych próbowano być może oddawać indywidualne rysy osoby zmarłej. Dodatkowe elementy zdobienia, takie jak przedstawienie rąk, wprowadzają nas w świat kultury symbolicznej dawnych mieszkańców Pomorza. W grafice i rzeźbie starożytnej symbolizowały one błogosławiącą lub karzącą potęgę bóstwa.

Złożone w tej popielnicy kości ludzkie zostały przebadane przez antropologa. W naczyniu znajdowały się szczątki dwóch osób: kobiety zmarłej w wieku ok. 20–30 lat oraz dziecka zmarłego w wieku 0–7 lat.

Muzeum Archeologiczne w Gdańsku posiada w swoich zbiorach bardzo bogatą kolekcję popielnic twarzowych kultury pomorskiej, w sumie kilkadziesiąt naczyń o różnych formach. Duża ich część jest eksponowana na wystawie w Domu Przyrodników, czyli w siedzibie głównej Muzeum przy ulicy Mariackiej 25/26.

Kurator: Piotr Fudziński
Tekst: Piotr Fudziński 
Zdjęcia: Zofia Grunt, Dorota Rudnicka, Adam Kamrowski 
Opracowanie graficzne: Lidia Nadolska


Zabytek Miesiąca można zobaczyć w Domu Przyrodników przy ul. Mariackiej 25/26 w Gdańsku.

Mapa: https://archeologia.pl/dom-przyrodnikow/kontakt 
Godziny otwarcia: https://archeologia.pl/dom-przyrodnikow/godziny-otwarcia

Zapraszamy!

Ta strona używa plików Cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień Cookies w przeglądarce. polityka prywatności