“Mieszkańcy Pruszcza Gdańskiego sprzed dwóch tysięcy lat” – wystawa w Spichlerzu “Błękitny Baranek”

Mieszkancy Pruszcza Gdanskiego baner tiny

Bohaterami tej wystawy są szkielety. I nic w tym dziwnego, ponieważ odległą przeszłość – taką sprzed kilku tysięcy lat – poznaje się właśnie poprzez badanie ludzkich kości, odkrytych w trakcie wykopalisk archeologicznych. Zadziwiać może co innego: ogrom informacji, jakie antropolog potrafi wyczytać ze szczątków.

– Na kościach notuje się wiele wydarzeń z życia pojedynczej osoby, a w ogólnym ujęciu – całej populacji – wyjaśnia dr Aleksandra Pudło, kurator wystawy, antropolog w Muzeum Archeologicznym w Gdańsku. – Można stwierdzić, że szkielet jest biologicznym dziennikiem każdego człowieka, gdzie zapisane są informacje o płci, długości życia, wysokości ciała, diecie, warunkach bytowych oraz dynamice życia wraz z długotrwałymi chorobami i urazami odniesionymi w wyniku wypadku lub walki.

Gabinet antropologiczny. Kobieta siedzi przy stole, badając ludzką czaszkę. Na blacie są rozłożone kości wchodzące w skład szkieletu.
Dr Aleksandra Pudło podczas mierzenia i opisywania szkieletu (fot. Joanna Szmit, MAG).

Wystawa „Mieszkańcy Pruszcza Gdańskiego sprzed dwóch tysięcy lat” powstała dzięki współpracy dwóch instytucji: Miasta Pruszcz Gdański oraz Muzeum Archeologicznego w Gdańsku. Ekspozycja miała swoją premierę we wrześniu 2021 roku. Wówczas została zaprezentowana w pruszczańskim Domu Wiedemanna. Jej otwarcie było ważnym wydarzeniem kulturalnym, relacjonowanym przez lokalne i regionalne media.

Ranga wystawy wzrosła do poziomu ogólnopolskiego, gdy ekspozycja zdobyła tytuł „Najlepszej wystawy czasowej 2021 roku” w plebiscycie magazynu „Archeologia Żywa” (Archeologiczne Sensacje 2021). Potem przez kilka miesięcy „Mieszkańcy Pruszcza Gdańskiego…” byli prezentowani w Muzeum im. ks. Stanisława Staszica w Hrubieszowie. Wreszcie wystawa wróciła do Gdańska.

Tytuł wystawy: „Mieszkańcy Pruszcza Gdańskiego sprzed dwóch tysięcy lat”

Miejsce ekspozycji: Spichlerz “Błękitny Baranek”, ul. Chmielna 53, Gdańsk

Data otwarcia: 19 maja 2022 r. o godz. 13:00

Na otwarcie – wstęp wolny. Później biletowany według cennika „Błękitnego Baranka”.

– Wyniki badań antropologicznych, czyli opisy i pomiary szkieletów, stanowią zazwyczaj dopełnienie wystaw historycznych. W tym wypadku jest inaczej – one są podstawą i główną treścią ekspozycji – podkreśla dr Aleksandra Pudło. – Pokazujemy, jaka była kiedyś ludność zamieszkująca teren obecnego Pruszcza Gdańskiego; skąd przybyła, z kim się kontaktowała i gdzie wywędrowała. Na wystawie cofamy się o dwa tysiące lat, żeby przyjrzeć się tej społeczności, jak była zorganizowana i w jakich warunkach żyła.

Badania zostały uzupełnione o kontekst archeologiczny, niezbędny do zrozumienia procesów historycznych i biologicznych, jakie zachodziły w przeszłości.

Pochowek mlodzienca ze stanowiska archeologicznego nr  w Pruszczu Gdanskim  r
Pochówek młodzieńca ze stanowiska archeologicznego nr 7 w Pruszczu Gdańskim, 1985 r. (fot. arch. MAG)

Interesującym wątkiem ekspozycji są związki między dawną ludnością z terenu Pruszcza Gdańskiego a innymi społecznościami żyjącymi w okresie wpływów rzymskich (od początków naszej ery) oraz w średniowieczu. Okazuje się, że kontakty handlowe i kulturowe były wówczas silne, różne grupy wpływały na siebie, wymieniając dobra materialne i dzieląc się osiągnięciami cywilizacyjnymi.

– Co ciekawe, po 700 latach od pierwszych śladów osadnictwa, potomków dawnych pruszczan odnajdujemy w bliskim sąsiedztwie, to znaczy w średniowiecznym Gdańsku oraz nieco dalej, w średniowiecznym Elblągu  – tłumaczy kurator wystawy. – Zatem część ludności Pruszcza Gdańskiego przez stulecia pozostała na miejscu, a później wybrała kierunki zdecydowanego rozwoju cywilizacyjnego. Ustalenie tego faktu było możliwe tylko poprzez wnikliwą analizę szkieletów.

MieszkańcyPruszczaGdańskiegosprzeddwóchtysięcylat" wystawawSpichlerzu"BłękitnyBaranek"
Open the video on YouTube

Wyniki badań naukowych, dzięki którym powstała wystawa, są opublikowane w rozprawie „Nowe spojrzenie na przemiany demograficzne i morfologiczne ludności kultury oksywskiej i wielbarskiej z Pruszcza Gdańskiego”, autorstwa Aleksandry Pudło i Roberta Dąbrowskiego. Artykuł ten znajduje się w czasopiśmie „Pomorania Antiqua”, t. 30, wydanym przez Muzeum Archeologiczne w Gdańsku.

PA