Zabytek Miesiąca – archiwum 2024
-
Miecz z wczesnośredniowiecznego cmentarzyska w Ciepłem. Zabytek Miesiąca MAG – grudzień 2024
Ten dobrze zachowany miecz został znaleziony 31 lipca 2008 roku w grobie numer 35 na cmentarzysku we wsi Ciepłe w województwie pomorskim. Jest to miecz typu „Z” (według podziału wprowadzonego do nauki przez norweskiego archeologa Jana Petersena). Wykonano go z żelaza. Do zdobienia użyto srebra i stopów brązu. Jelec i głowica są inkrustowane miedzią i…
-
Fajka masońska. Zabytek Miesiąca MAG – listopad 2024
Czy właściciel tej fajki był zaangażowany ideologicznie? Przecież symboli masońskich raczej nie nosi się bez powodu. Jednak nie oznacza to bynajmniej, że musiał być członkiem loży masońskiej. Może po prostu sympatyzował z ruchem wolnomularzy, bo ich idee były mu bliskie? W zbiorach Muzeum Archeologicznego w Gdańsku jest kolekcja fajek jednorodnych. To takie fajki, których główkę…
-
Topór rogowy z Kątów Rybackich. Zabytek Miesiąca MAG – październik 2024
Wyroby z kości lub poroża datowane na epokę kamienia należą do niezwykle rzadkich odkryć. Większość takich przedmiotów znajduje się przypadkowo, bez kontekstu archeologicznego, co utrudnia dalsze badania. A jednak jest to ważny materiał, dzięki któremu możemy zbliżyć się do poznania najstarszego osadnictwa na Pomorzu. Kąty Rybackie w gminie Sztutowo to malownicza wieś położona na Mierzei…
-
Hornbook – tabliczka do nauki czytania. Zabytek Miesiąca MAG – wrzesień 2024
W 2004 roku, podczas badań przy ul. Łąkowej w Gdańsku, archeolodzy odkryli niepozorny kawałek blachy brązowej. Po odczyszczeniu przedmiotu okazało się, że jest to pozostałość po tabliczce do nauki czytania. W czasach, gdy jeszcze nie znano elementarzy, dzieci uczyły się czytania i pisania przy pomocy specjalnych tabliczek. Były to kartki papieru z nadrukowanym alfabetem, zamocowane…
-
Czasza kielicha z gryfinem. Zabytek Miesiąca MAG – sierpień 2024
Ten fragment czaszy kielicha został odkryty na stanowisku archeologicznym przy ulicy Podwale Przedmiejskie w Gdańsku. Widnieje na nim mityczny gryfin, podtrzymujący prawdopodobnie tarczę herbową. Staranne wykonanie przedmiotu (choć widzimy zaledwie jego część) wskazuje na wysokie umiejętności rzemieślników. Wytwórca naczynia użył barwnej masy szklanej. Dekoracja malarska jest różnobarwna i szczegółowa. Kielich mógł powstać w XVI lub…
-
Dźwięczący głaz – instrument muzyczny z Sudanu. Zabytek Miesiąca MAG – lipiec 2024
W 2006 roku na sudańskiej prowincji – w pobliżu wsi Shibebeet, w rejonie IV katarakty Nilu – archeolodzy z Muzeum Archeologicznego w Gdańsku znaleźli niezwykły obiekt: litofon, czyli dźwięczący kamień. Wielki głaz przyciągał wzrok z daleka. Leżał na szczycie zerodowanego wypiętrzenia skalnego, ciągnącego się wzdłuż doliny Nilu. W blasku słońca przypominał monstrualną pieczarkę. Był to…
-
Klucz do Klasztorka. Zabytek Miesiąca MAG – czerwiec 2024
Klasztorek to nazwa malowniczej wsi w województwie pomorskim, powiecie kwidzyńskim, gminie Gardeja. Historia społeczności, które zamieszkiwały ten teren, jest długa i zróżnicowana: sięga aż do IV/V wieku. Osadnicy pojawili się najpierw na dwóch wyspach jeziora Klasztornego, a później także na półwyspie, który stał się miejscem przepraw. W tych trzech lokalizacjach archeolodzy prowadzili badania w latach…
-
Dzban i pucharek hanzeatyckiego kupca z XIII wieku. Zabytek Miesiąca MAG – maj 2024
Wczesne średniowiecze to nadal mało poznany okres w dziejach Gdańska. Prawdopodobnie pod koniec XII wieku w słowiańskim grodzie gdańskim i we wczesnomiejskiej osadzie rzemieślniczo-handlowej pojawiają się na stałe obcy przybysze. Jest to okres, w którym dolnoniemieccy kupcy z Lubeki nawiązują bliskie kontakty z kupcami gotlandzkimi w celu organizowania wspólnych wypraw handlowych do ruskiego Nowgorodu. Te…
-
Segment kopułki pieca. Zabytek Miesiąca MAG – kwiecień 2024
Gdańskie kafle piecowe charakteryzują się dużą różnorodnością form. Wśród nich wyróżniają się kopułki, które wieńczyły piece. Egzemplarz będący segmentem takiego zwieńczenia został odkryty podczas badań archeologicznych przy ulicy Podwale Przedmiejskie w Gdańsku. Lico kafla ma trójkątny wykrój. Jest to wycinek kopułki pieca. Taką kopułkę nazywa się też „cebulastym hełmem” (ze względu na kształt i esownicowo…
-
Guziki mundurowe z XIX wieku. Zabytek Miesiąca MAG – marzec 2024
Łatwo zgubić guzik. Na szczęście archeologów guzik obchodzi! Prezentowane guziki mundurowe to pamiątki burzliwych wydarzeń z początku XIX wieku. Archeolodzy znaleźli je podczas badań terenowych w różnych rejonach gdańskiego Śródmieścia. Są wykonane z mosiądzu. Mają płaskie główki o grubości 2 mm i średnicy 19 mm. Uszka liczą 5 mm wysokości i 7 mm szerokości. Te…
-
Skórzana okładzina rękojeści miecza. Zabytek Miesiąca MAG – luty 2024
Ten niepozorny kawałek skóry to okładzina rękojeści miecza. Na terenie Gdańska archeolodzy odkryli 13 takich okładzin. Najciekawsza pochodzi z badań archeologicznych przy ul. Długie Ogrody. Początkowo badacze myśleli, że mają do czynienia z pochwami na noże. Były podobnie zbudowane i ozdobione, taki sam był też szew łączący skórę. Właściwe rozpoznanie zabytków utrudniał fakt, że zachowały…
-
Popielnica twarzowa z rysunkiem jeźdźca. Zabytek Miesiąca MAG – styczeń 2024
Historia tej popielnicy jest częścią pradziejów Polski, a szczególnie kultury, jaka wykształciła się tysiące lat temu na Pomorzu. Wyjątkowo cenny zabytek pochodzi z terenu Pruszcza Gdańskiego. U schyłku epoki brązu na Pomorzu doszło do zmian kulturowych, które pod koniec VII i w VI wieku przed naszą erą doprowadziły do powstania kultury pomorskiej. W swojej klasycznej…











